Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
23 Август 2019

Мүбаһилә ҝүнүндә баш верән тарихи дөнүш

Бисмилләһир-Раһмәнир-Раһим!

Зилһиҹҹә ајында олан мүһүм тарихләрдән бири - Мүбаһилә ҝүнү илә бағлы мәсәләләрдир. Бу ҝүн - өз әһәмијјәтинә, өз фәлсәфәсинә ҝөрә әслиндә Ислам тарихиндә чох бөјүк јер тутур.

Бу ҝүн - мүәјјән мәнада Исламын сон дин олараг тәсдигинә аиддир вә диҝәр тәрәфдән, инсанларын Әһли-Бејти (ә) танымасына, дүзҝүн сечим етмәсинә хејли дәрәҹәдә јардым едән бир феномендир.

Мүбаһилә нәдир?

“Мүбаһилә” - гаршылыглы нифрин етмә мәнасына дәлаләт едән бир мәфһумдур. Бу тарихи олај, Һәзрәт Пејғәмбәрин (с) ахырынҹы пејғәмбәр олараг, Хатәмүл-әнбија олараг һудајәт миссијасы илә, һагг јола дәвәт вәзифәси илә билаваситә әлагәли мәсәләдир. Белә ки, Һәзрәт Рәсули-Әкрәм (с) Нәҹран мәсиһиләрини Ислама дәвәт етмишди. Онлар исә мүәјјән бәһанәләр ҝәтирәрәк, бу тәклифи гәбул етмәмишдиләр. Бундан сонра бир һадисәләр баш вермшди ки, чох ҝениш сурәтдә јајылараг, милјонларла инсанын һагг јолуну сечмәсинә көмәк етмишдир.

Вагиә белә олмушду. Нәҹран - Јәмәнлә сәрһәддә јерләшән бир мәнтәгәдир. Нәҹранын әһалиси хачпәрәстләрдән ибарәт иди. Пејғәмбәримиз (с) онларын јанына тәблиғатчылар ҝөндәрәрәк, өз Илаһи миссијасы илә бағлы онлары мәлуматландырды вә Ислама дәвәт етди. Ислам Пејғәмбәринин (с) ҝөндәрдији мүбәллиғләр - тәблиғатчылар Нәҹранда кифајәт гәдәр бөјүк сајда инсанын сонунҹу Пејғәмбәрин (с) ҝәтирдији динә јөнәлмәсинә сәбәб олдулар. Амма нәҹранлылар арасында бөјүк бир груп да вар иди ки, бу дәвәти ҹавабландырмады. Рәсули-Әкрәм (с) онлара мәктуб јазды, Исламын һагг вә сонунҹу дин олмасыны онлара чатдырды. Ахы о Һәзрәт (с) бир милләтә, бир өлкәјә ҝәлмәмишди. Бүтүн бәшәријјәти һидајәт етмәк үчүн мәбус едилмишди.

Нәҹран мәсиһиләри бу мәктуба ҹаваб олараг, Мәдинәјә - Пејғәмбәримизин (с) јанына нүмајәндә һејәтини ҝөндәрдиләр. Бу һејәт 14 нәфәрдән ибарәт иди. Бу һејәтин башында 3 нәфәр ән нүфузлу христиан руһаниси дурурду.

Һәзрәт Адәмин (ә) мисалы

Һејәт Мәдинәјә чатыр вә Рәсули-Әкрәмин (с) һүзуруна ҝәлир. Онларын Ислама дәвәтин маһијјәти илә бағлы суалларынын ҹавабында Пејғәмбәри-Әкрәм (с) бујурур ки, дәвәтин маһијјәти - инсанлары төвһид (тәкилаһлыг) дининә дәвәт етмәкдир, јәни онлара тәклиф етмәкдир ки, Аллаһдан башга ибадәт едиләҹәк мәбудун олмадығына вә Һәзрәтин (с) нәбилијинә шәһадәт версинләр. Пејғәмбәримизин (с) Ислама дәвәтинә ҹаваб олараг, онлар Рәсули-Әкрәмин (с) Иса пејғәмбәр (ә) һаггында рәјини билмәк истәдиләр. Һәзрәт Пејғәмбәр (с) онлара билдирди ки, Һәзрәт Мәрјәмин оғлу Иса (ә) - Аллаһын Рәсулудур, Аләмләрин Рәббинин пејғәмбәридир. Аллаһ Тәбарәкә вә Тәала Һәзрәт Исаны (ә) Өз елчиләриндән бири кими таныдыб. Һәзрәт Иса (ә) - Аллаһын бәндәсидир вә Аллаһ тәрәфиндән хәлг едилмишдир.

Лакин христиан нәҹранлылар буну гәбул етмәдиләр вә бәјан етдиләр ки, “Һәзрәт Иса (ә) атасыз дүнјаја ҝәлдији үчүн биз ону (нәүзүбиллаһ!) Танрынын оғлу кими таныјырыг”.

Бу һагда Рәсули-Әкрәмә (с) вәһј назил олду: “Һәгигәтән, Аллаһ јанында Исанын һекајәти (јарадылышын неҹәлији бахымындан) Адәмин һекајәти кимидир. Аллаһ ону торпагдан јаратды, сонра она ”(ҹанлы инсан) ол!" деди, о да олду (... онларын һәр икиси Аллаһын әзәли әмрилә, атасыз инсан олдулар. Әҝәр белә бир иш илаһлыға дәлаләт едирсә, ҝәрәк онларын һәр икиси илаһ олсунлар". (“Али-Имран” сурәси, 59-ҹу ајә).

Јәни Аллаһ Тәала Һәзрәт Адәми (ә) васитәсиз, јәни ата-анасыз јаратдығы кими, Һәзрәт Исаны (ә) да васитәләрдән бири олмадан, јәни атасыз олараг дүнјаја ҝәтирмишдир. Әҝәр атасыз дүнјаја ҝәлмәк инсанын Танры олмасы демәкдирсә, нә үчүн бу, тәкҹә Һәзрәт Исаја аид едилир? Нә үчүн Һәзрәт Адәмә аид едилмир?

Мүбаһилә тәклифи

Лакин Нәҹран мәсиһиләри бу мәнтиги гәбул етмәдиләр. Даһа доғрусу, гәбул етмәк истәмәдиләр. Чүнки бу дәлил, онларын дүнјаҝөрүшләрини алт-үст едирди вә онларын үзәринә ҝерчәк арашдырма апармагла бағлы мүәјјән вәзифәләр гојурду.

Әлбәттә ки, әҝәр хәлг олунмушлардан кимсә, Аллаһ Тәаланын һикмәти үзүндән, фәргли олараг дүнјаја ҝәлирсә, мәҝәр бу, илаһлығын ҝөстәриҹисидирми?! Нәҹран мәсиһиләри бу садә мәнтиги гәбул етмәк истәмәдиләр. Онлар заһирдә Исламы гәбул етдикләрини дедиләр. Пејғәмбәримиз (с) исә онлара билдирди ки, сиз ҝерчәкдә иман ҝәтирмәмисиниз. Ислам - үрәклә гәбул етмәји шәртләндирән бир диндир. Белә олдугда, онлар Исламы гәбул етмәкдән имтина едирләр.

Беләликлә, нәҹранлылар әкс тәклиф ирәли сүрдүләр. Онлар тәклиф етдиләр ки, мүәјјән бир јердә, мүәјјән бир вахтда јығышаг вә һаггын үзә чыхмасы, наһаггын мәһви үчүн гарғыш едәк. Бу заман Пејғәмбәримизә (с) ајә назил олду: “Буна ҝөрә дә, сәнә елм ҝәлдикдән сонра, онун барәсиндә (Һәзрәт Иса һаггында) сәнинлә мүбаһисә едән (һөҹәтләшән) кәсә де: ”Ҝәлин биз өз оғулларымызы вә сиз өз оғулларынызы, биз өз гадынларымызы вә сиз өз гадынларынызы, биз өзүмүзү (бизим ҹанымыз кими олан кәсләри) вә сиз дә өзүнүзү чағыраг, сонра бир-биримизә нифрин едәк, беләликлә, Аллаһын ләнәтини јаланчылара јағдыраг". (“Али-Имран” сурәси, 61-ҹи ајә).

Чох инҹә бир мәтләбдир ки, ҝөрәсән Пејғәмбәр (с) “оғулларымыз” олараг кимләри өзү илә ҝөтүрәҹәк, “гадынларымыз” дедикдә кимләри ҝөтүрәҹәк вә “өзүмүз” дедикдә кими өзү илә ҝөтүрәҹәк?

Нәҹран мәсиһиләри бу тәклифин әдаләтлилији илә разылашырлар вә мүбаһилә үчүн вахт вә мәкан мүәјјән едәрәк, һазырлашмаға ҝедирләр.

Неҹә бир һејәт ҝәләҹәк?

Ахшам јетишир. Мәсиһиләр мүшавирә тәшкил едәрәк, сабаһкы ҝүнү мүзакирә едирләр. Бунларын башбиләнләри дејирләр ки, әҝәр сабаһ јени дини ҝәтирән, пејғәмбәрлијә иддиалы олан һәмин шәхс өз сәһабәләри илә ҝәлсә, демәк о, Илаһи пејғәмбәр дејил. Амма әҝәр өз ев әһли илә ҝәлсә, демәк онун иддиасы һәгигидир вә онда биз ҝәрәк бу ишә ҝетмәјәк. О заман бизим мүбаһилә етмәјимиз пис олар. Чүнки о, өз ев әһлини бу ишә дәвәт етсә вә һазыр олса ки, онлары фәда етсин, һазыр олса ки, онлар Илаһи әзаба дүчар олсун - демәли, һәгиги пејғәмбәрдир вә иддиасы һәгигидир. Бу, она дәлаләт едир ки, о, өз иддиасына архајындыр вә јәгини вар, там хатирҹәмлији вар ки, Илаһи әзаб она назил олмајаҹагдыр.

Нәҹранлылар бу дүшүнҹә илә сәһәри ачырлар вә мүбаһилә олунаҹаг јерә ҝедирләр. Һәмин гәрарлашдыглары јерә чатанда ҝөрүрләр ки, Ислам Пејғәмбәри (с) ҝәлир вә гуҹағында бир ушаг вар. Башга бир ушағын да әлиндән тутуб, јанында ҝәтирир. Онун ардынҹа да нураникдә тајы-бәрабәри олмајан бир ханым вә бир киши ҝәлир.

Нәҹранлылар ҝөрүрләр ки, ҝәлән ҹәмин хүсуси бир мәнәви һаләти, бөјүклүјү, вүгары вардыр. Хүсуси бир мәнәви һејбәтлә һәмин мәкана јахынлашырлар.

Нәҹранлылар ҝөрүрләр ки, Рәсули-Әкрәм (с) јанындакы мүбарәк ҹәмә мүраҹиәтлә: “Һәр заман ки, мән нифрин дедим, сиз ”амин" дејәрсиниз", - дејә бујурур.

Нәҹранлылар мүбаһилә сәһнәсини мүшаһидә етмәјә ҝәлән мәдинәниләрдән сорушурлар ки, бәс Рәсули-Әкрәмин (с) јанында ҝәлән инсанлар кимдир? Мәдинәлиләр ҹаваб верирләр ки, бунлар - Һәзрәт Пејғәмбәрин (с) јахынларыдыр, Әһли-Бејтидир (ә). Вә изаһ верирләр ки, нуранијјәт вә әзәмәт тәҹәссүмү олан о киши - Һәзрәт Әлидир (ә). Нуранијјәт вә иффәт тәҹәссүмү олан о ханым - гызы Һәзрәт Фатимәдир (с.ә). Гуҹағында олан о мәсум көрпә - нәвәси Имам Һүсејндир (ә). Әлиндән тутдуғу о мәсум ушаг - бөјүк нәвәси Имам Һәсәндир (ә).

Вәзијјәти белә ҝөрән мәсиһи руһаниләрин бөјүјү билдирди: “Мән өзүмү әзабын бир нечә аддымлығында ҝөрүрәм”. Бу сөзләр тарихә дүшмүшдүр. Һәзрәт Пејғәмбәри (с) вә Әһли-Бејтини (ә) танымајан, амма онларын сонсуз нуранијјәтини вә мәнәви һаләтләрини ҝөрәрәк, онларын мәнәви үстүнлүјүнү бирмәналы олараг гәбул едәнләрин шәһадәтидир бу. Нуранијјәт вә мәнәвијјат зирвәси гаршысында тәзим едәнин шәһадәтидир бу.

Бу һадисә һиҹрәтин 10-ҹу или зилһиҹҹә ајынын 24-дә баш вермишдир. Ислам Пејғәмбәри (с) өз Әһли-Бејти (ә) илә Мәсҹидүл-Иҹабә јерләшән мәкана ҝәлдиләр. Амма Нәҹран нүмајәндәләри онлары ҝөрдүкдә дедиләр ки, әҝәр Рәсули-Әкрәмин һәр нифрининә бу инсанлар “амин” десәләр, онларын көкү кәсиләр. Вә мүбаһиләдән имтина едәрәк, Исламын һимајәси алтына кечирләр.

Али-Әба (ә) һадисәси

Бәли, Һәзрәт Пејғәмбәр (с) бу һадисәдә Имам Һәсәнлә Имам Һүсејни - өвладлары, Һәзрәт Фатимәни - ханым нүмајәндә вә Һәзрәт Әлини өз ҹаны кими ҝөтүрүб, “мүбаһилә”јә, јәни ајәдә ишарә олунан гаршылыглы нифрин етмә мәрасиминә апарды. Амма бундан өнҹә, мүбаһиләјә ҝетмәздән әввәл, бир әбаны чијнинә салды вә Һәзрәт Әлини (ә), Ханым Фатимәји-Зәһраны (с.ә), Имам Һәсәни (ә) вә Имам Һүсејни (ә) әбанын алтына салыб, деди: “Илаһи, һәр пејғәмбәрин әһи-бејти олмушдур ки, она инсанларын арасында ән јахынлары олмушлар. Илаһи, бунлар да мәним Әһли-Бејтимдир (ев әһлимдир). Онлардан шәкк вә ҝүнаһы узаглашдыр. Онлары бүтүн писликләдән пакландыр”.

Бу заман Һәзрәт Ҹәбрајыл назил олду вә онлар һаггында Илаһи вәһји ҝәтирди: “Һәгигәтән, Аллаһ (хүсуси јарадылыш ирадәси илә) сиз ?һли-Бејтдән (әгидә, әхлаг вә әмәлләрдә) һәр ҹүр пислији тәмизләмәк вә сизи - паклығын бүтүн ҹәһәтләриндә - пак етмәк истәјир”. (“Әһзаб” сурәси, 33-ҹү ајә).

Мүбаһилә һадисәси тарихи бахымдан чох өнәмли һадисәдир. Амма онун әсас өнәмлилији тәкҹә тарихи факт олмаглығы илә битмир. Бәлкә дә бундан даһа артыг әһәмијјәтлиси - мүсәлманлара Пејғәмбәримизин (с) һагг јолуну тапмагда јардым етмәкдир. Белә ки, инсанлара Пејғәмбәрин (с) ән јахын инсанларынын ким олдуғунун билдирилмәси илә, јәни, дини тәмсил едән бир мәсәләдә, пејғәмбәрлик иддиасыны тәсдигләјән бир миссијада өзү илә ҝөтүрдјү инсанларын танытдырылмасы илә һагг јолунун тәгдиматы едилир. Мүсәлманлара һагг јол танытдырылыр. Кимләрдән Рәсули-Әкрәмин (с) мәнәви ирсини өјрәнмәли олдуглары, иман әһлинин диггәтинә чатдырылыр.

“Оғулларымыз” дедикдә, Имам Һәсән вә Һүсејни тәгдим едир үммәтә Рәсули-Әкрәм (с). “Гадынларымыз” дејиләндә, Һәзрәт Фатимәни (с.ә) танытдырыр үммәтә. Бүтүн мөминә гадынларын, Исламы тәмсил едә биләҹәк гадынларын үнваны гисминдә танытдырылыр Һәзрәт Зәһра (с.ә). “Биз өзүмүз” дедикдә, “ҹанымыз” дејилдикдә - Һәзрәт Әлини (ә) тәгдим едир бәшәријјәтә. Вә бу нуранијјәти тәсдигләјән нәҹранлылар ҝери чәкилир вә бу мәнәви ҹәмин бүтүн тәбәррүклүјүнү бир даһа тәсдигләјирләр.

Рүку һалында сәдәгә

Зилһиҹҹә ајынын 24-дә диҝәр бир әламәтдар һадисә дә баш вериб. Һәмин ҝүн Һәзрәт Әли (ә) намаз гылдығы заман мәсҹидә диләнчи дахил олуб, сәдәгә истәјир. Һәзрәт Әи (ә) намазын рүкусунда олан бир вәзијјәтдә мүбарәк әлини диләнчијә тәрәф узадыр вә ишарә илә бармағындакы гијмәтли үзүјү ҝөтүрмәји билдирир. Диләнчи һәмин үзүјү ҝөтүрүр. Бу заман ајә назил олур: “Һәгигәтән сизин башчыныз вә ишләринизин ихтијар саһиби - Аллаһ, онун Пејғәмбәри вә о иман ҝәтирәнләрдир ки, намаз гылыб рүку һалында зәкат верирләр”. (“Маидә” сурәси, ајә 55)

Исламын һәр 2 мәзһәбинин алимләри бу ајәнин шәрһиндә нәгл едилән һәдисләрдә тәсдиг етмишләр ки, ҹәм шәкилдә бујурулан бу ајәнин јеҝанә нүмунәси - Һәзрәт Әлидир (ә) вә онун рүку һалында үзүк бағышлама һадисәсидир.

Нәгл едирләр ки, бу ајә назил олан кими Пејғәмбәр (с) мәсҹидә ҝетди. Бу заман бир диләнчинин севинҹәк һалда мәсҹиддән чыхдығыны ҝөрдү. Һәзрәт (с) бунун сәбәбини сорушдугда, диләнчи намаз һалында олан бир шәхси ҝөстәриб деди: “О, рүкуда олдуғу заман әлини мәнә тәрәф узадыб, бармағындакы бу үзүјү мәнә верди”.

Пејғәмбәримиз (с) намаз һалында олан шәхсин Һәзрәт ?ли (ә) олдуғуну ҝөрәндә, тәкбир (“Аллаһу әкбәр!”) дејәрәк бујурду: “Ајә, Әлинин барәсиндә назил олмушдур!”.

Мүбаһилә ҝүнүнүн әмәлләри

Зилһиҹҹә ајынын 24-дә бир нечә бәјәнилән әмәл вар.

Бу сырада мүстәһәб гүсл алмаг, оруҹ тутмаг, 2-рүкәтли намаз гылмаг кими әмәлләр тәгдим олунуб. Бу намазын һәр рүкәтиндә "Һәмд" сурәсиндән сонра 10 дәфә "Ихлас" сурәси, 10 дәфә "Ајәтүл-курси", 10 дәфә "Гәдр" сурәсини охумаг лазымдыр.

Еләҹә дә, һәмин ҝүн “Мүбаһилә” дуасыны охумаг бәјәнилмишдир. Һәзрәт Әлини (ә) бу ҝүн зијарәт етмәк дә чох бәјәнилмишдир. Билаваситә зијарәт едә билмәјәнләр, мүвафиг зијарәтнамә охумаг кими имканлардан јарарлана билирләр.

Бундан әлавә, һәмин ҝүн фәгир инсанлара сәдәгә вермәк чох бәјәнилмишдир. Әлбәттә ки, сәдәгә вермәк Ислам дини тәрәфиндән һәр заман бәјәнилир, амма хүсуси ҝүнләр вар ки, бунларда әмәлләрин савабы даһа чохдур.

О ҹүмләдән диҝәр бәјәнилән әмәлләр дә вар:

- ҝөзәл вә тәмиз палтар ҝејинмәк,

- хош әтир вурмаг,

- мөминләрин тәгсирләриндән кечмәк, онлары севиндирмәк,

- мөминләрин һаҹәтләрини јеринә јетирмәк,

- силеји-рәһм етмәк,

- мөминләрә ифтар јемәји вермәк,

- мөминләрин зијарәтинә ҝетмәк,

- тәбәссүм етмәк,

- мөминләрә һәдијјә ҝөндәрмәк,

- чохлу салават ҝөндәрмәк

Аллаһым! Бизләри Әһли-Бејтин (ә) һәгиги давамчыларындан гәрар вер! Амин!


2771 дәфә бахылыб
در حال ارسال اطلاعات...