Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
29 Нојабр 2013

Гуранын елми еҹазкарлығы

Гум Ислам Елмләри Мәркәзинин елми һејәтинин үзвү һөҹҹәтүл-ислам вәл-мүслимин Мәһәммәд Һаҹы Әбүлгасим Бејнәлхалг Гуран Аҝентлији илә (ИГНА) сөһбәтиндә Гуранын елми еҹазкарлығы мөвзусуна тохунуб. Һаҹы Әбүлгасим дејиб:

Гуранын арашдырмаларда нәзәрдән кечирилән еҹазкарлыгларындан бири дә онун елми еҹазкарлығыдыр. Мөвзу илә бағлы бир нечә нөгтәјә диггәт јетирмәк лазымдыр. Илк нөгтә Гуранын һәдәфидир. Гурани-кәримин һәдәфи инсанын һидајәти, доғру јола ҝәлишидир. Инсанын һидајәти, доғру јола ҝәлиши үчүн лазым олан нә варса Гурани-Кәримдә топланыб. Демәк истәјирәм ки, Гуранын физика, кимија, еколоҝија кими тәбиәт елмләринә јер вермәсини ҝөзләмәмәлијик.

Әҝәр Гурани-кәримдә бәзән тәбиәт елмләринә аид мөвзулара тохунулурса бунда мәгсәд јенә дә инсанларын һидајәтидир. Елә буна ҝөрә дә һәмин нөгтәләр Гуранда пәракәндә шәкилдәдир, мүхтәлиф мөвзулара аиддир.

Икинҹи нөгтә Гуранын елми еҹазкарлығына јанашма илә бағлыдыр. Инсан бир елми кәшфә наил оланда һәмин кәшфин Гуранда олдуғуну билдирмәјә тәләсмәмәлијик. Арашдырмачылар бу саһәдә еһтијатла аддым атмалыдыр. Һәр елми кәшфи Гуран ајәсинә аид етмәк дүзҝүн дејил.

Үчүнҹү нөгтә Гуранын назил олдуғу дөврд вә һәгигәтләрин ишарәләрлә бәјаныдыр. Билмәлијик ки, Гуран назил олан заман бир чог елми нөгтәләр гаранлыг иди. Әҝәр елми кәшфләрә ишарә олунубса бунун ајдын шәкилдә бәјаны һәмин ҹәмијјәтдә мүмкүн дејилди. Јәни о дөврүн инсанларында елми ачыгламалары дәрк етмәк һазырлығы јох иди.

Дөрдүнҹү нөгтә будур ки, Гуранын дили емосионал бир дил дејил. Гуран һәр шеји емосијалардан узаг, ајдын бир шәкилдә бәјан едир. Бәзи зијалылар бу фикирдәдир ки, Гуран бәјанатларынын үслубу инсанларын һиссләрини ојатмаға һесабланмышдыр. Бу дүзҝүн мүнасибәт дејил. Гурани-кәримдә бүтүн хәбәрләр һәгигәтә мүнасиб шәкилдә бәјан олунур. Шаирләрин әдәбијјатда бәһрәләндији тәсирләндирмә үсулу Гурана јаддыр.

Бу нөгтәләри нәзәрә алдыгдан сонра Гуранын һансыса бәјанаты елми бир кәшфлә бағлы ҝөрүнсә вә бу мүнасибәт әрәб әдәбијјаты вә тәфсир елминә ујғун олса, ујғун мүнасибәтин ејби јохдур. Бу нөгтәни Гуранын елми еҹазкарлыгларындан сајыб тәблиғ едә биләрик.

Мәсәлән, Гурани-кәримдә зөвҹијјәт мәсәләси ачыгланыр вә Аллаһ-таала бујурур ки, һәр шеји еркәк вә диши олмагла ҹүт јаратдыг. (“Заријат”, 49) Бу мәлумат узун илләр сонра өз елми тәсдигини тапды. Һәтта биткиләр арасында ҹүтләрин олмасы әсрләрҹә сонранын билҝисидир. Гуранын бу ишарәси онун елми еҹазкарлыгларындандыр.

Мәсәлән, кечмишдә тәсәввүр бу иди ки, јер мүстәви формасындадыр. Амма Гуран јерин күрә формасында олдуғуну билдирди. (“Әр-Рәһман”, 17) Ики шәрг вә ики гәрб мәсәләси јерин формасыны билдирир. (“Мәариҹ”, 40) Тәбии ки, мүстәвинин бир шәрги вә бир гәрби вар. Јалныз күрәнин ики шәрг вә ики гәрби ола биләр. Беләҹә Гуранын шәрг вә гәрбин бир олмадығыны билдирмәси онун елми еҹазкарлығы нүмунәси сајыла биләр.

Истәнилән бир һалда Гуранын ишарәләрини елми кәшф кими ҝөстәрмәјә гәти шәкилдә ҹәһд етмәмәлијик. Бүтүн бунлар еһтималдыр вә ајәдә башга мәна нәзәрдә тутула биләр.

Биз Гуран маарифинә мараглы инсанларын истәјини ҹавабландырмаг үчүн еһтималларла чыхыш едә биләрик. Бәли, Гуран мүасир елмләр сәвијјәсиндә бәјанатларла чыхыш едә биләр. Гуран ајәләринин елми кәшфләрә ишарә олмасы мүмкүн бир ишдир.


Nur-az.com/игна


4918 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...