Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
29 Ијун 2014

Охуҹу мәктубу: Бир диссертасија мөвзусу!

Салам вә һәр вахтыныз хејирли олсун. Мәгаләни (Дини ҹамеәмизин дин гәдәр ҝәрәкли дил еһтијаҹы / һттп://www.nur-az.com/аз/артиҹлес/виеw/198/8) вахтындан ҝеҹ мүталиә етдијимә ҝөрә тәәссүфләнсәм дә бу барәдә олан јазылара чохдан еһтијаҹ олдуғуну санырам вә үмид едирәм ки, өзүнүзүн гејд етдијиниз кими, "ағыр мадди дуруму јүнҝүлләшдирмәк үчүн" тәрҹүмәјә әл атанлар бу мәгаләни охујублар. Јазы мәни гејд олунан терминләр барәдә бир даһа дүшүнмәјә вә даһа артыг тәдгигә вадар етди. Үмуми мәлуматларымы охуҹуларын да диггәтинә чатдырмағы өзүмә борҹ билдим.

Биз инсанлар үмуми һалда идеолоҝијаны динлә ејни һесаб едирик. Әлбәттә бәзи фәргләри вә ҝениш мәналары нәзәрә алмамаг шәртилә һәр бир дин инсанын идеолоҝиасыны формалашдырдығыны да унутмамалыјыг. Амма бу ики сөзүн ортаглыгларыны нәзәрә алмагла ону демәк олар ки, лүғәтә мүраҹиәт едәркән дин сөзүнүн белә мәналандырылдығыны мүшаһидә едирик: Дин сөзү лүғәтдә – табечилик, тәслим олса да, терминоложи ҹәһәтдән бир сыра етигадлар, етикалар вә ганунлар топлусуна дејилир вә бу топлу инсанларын тәрбијәләндирилмәси вә ҹәмијјәтин идарәси үчүндүр.
Амма фарс дилиндә фәрһәнҝ сөзү ики һиссәдән тәшкил олунуб, јәни "фәр" вә "әнҝ". "Фәр" - әзәмәт вә уҹалыг демәкдир. Бу сөз өн шәкилчи кими ишләндији һалда "ирәли", "өн" вә "хариҹ" мәнасыны верир. "Әнҝ" исә Авеста мәншәли олуб "чәкмәк", "ағырлыг" вә "вүгар" мәнасыны ифадә едир. Бу ики сөзүн бирләшмәсиндән јаранмыш фәрһәнҝ сөзү исә бајыра (хариҹә) чәкмәк, јухарыја дартмаг вә дартмаг демәкдир.
Ону да гејд едәк ки, фәрһәнҝ сөзүнү мүхтәлиф мәгамларда мүхтәлиф мәналарда да истифадә едирләр. Әлбәттә, тарихи заманларын да бу сөзә тәсири чох олмушдур. Мәсәлән, бу сөз заман бојунҹа әдәб, тәрбијә, мәрифәт, адәт-әнәнә вә тәрбијәләр топлусу, мәктәб вә идеолоҝија мәналарыны буна мисал ҝөстәрмәк мүмкүндүр. Азәрбајҹан дилинә тәрҹүмә олундугда исә "мәдәнијјәт" кими сәсләндирилир.
Сосиологларын нәзәријјәләринә әсасән, "фәрһәнҝ" иҹтимаи рәфтарларда өзүнү ҝөстәрән үмуми тәфәккүрдүр вә бүтүн иҹтимаи, сијаси, һәрби, мадди вә мәнәви аспектләри әһатә едир.
Беләликлә "дин" јахуд "идеолоҝија" вә "мәдәнијјәт" (фәрһәнҝ) дедикдә исә бу ики сөз арасында мәна бахымындан гырылмаз бағлылыг ачыг-ашкар һисс олунур.
Фарс дилиндә мөвҹуд олан "тәһаҹоме фәрһәнҝи", "ҹәнҝе нәрм" вә бу кими терминләр бәлкә дә илк бахышдан һәрфи тәрҹүмә олунса да, мәнҹә чох дәрин мәналы терминләрдир вә хүсусда демәк олар ки, бир диссертасија мөвзусу да ола биләр. Амма бизим фикримизҹә (бу саһәдә һеч бир ихтисасы олмајан ади бир вәтәндаш кими) تهاجم فرهنگی мәдәнијјәтә һүҹум дејил, сырф тәфәккүрә һүҹум, мәнәви һүҹум, (мозговој штрум), инсанларын вүҹудуна олан һүҹумдур. Һәмчинин сөзүн әсл мәнасында фикри мүбаризә демәкдир.

Һөрмәтлә: Мәтин
нур-аз


6411 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...