Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
17 Мај 2014

Сәләф, јохса Әһли-бејт јолу (2)

Сәләф, јохса Әһли-бејт јолу (1)        һттп://www.nur-az.com/аз/артиҹлес/виеw/456/

Өтән јазыда Шиә фиргәсинин Әһли-бејт јолунун һаглылығына даир дәлилләринә нәзәр салдыг. Ајдын олду ки, бүтүн фиргәләрин, һәтта бәзи бөјүк сәләфи алимләринин дә гәбул етдији кими, Пејғәмбәр өзүндән сонра Гуран вә Әһли-бејти әманәт гојмуш, онларын бир-бириндән ајрылмајаҹағыны, һидајәт јолунун онларын һәр икисинә сарылмагда олдуғуну билдирмиш, “Әһли-бејт” дедикдә кимләрин нәзәрдә тутулдуғуну ачыг сөјләмишдир. Бу исә Әһли-бејтин һәм дә Исламы, Гураны вә Пејғәмбәр сүннәсини өјрәнмәкдә ән етибарлы мәнбә олдуғуну сүбут едир. Инди исә Сәләфи вә Вәһһаби фиргәсинин дәвәт етдији јолун һаглылығына даир дәлилләри гыса шәкилдә арашдырмаг истәјирик:

1. Төвбә сурәси, 100: “(Исламы) илк әввәл гәбул едиб (бу ишдә башгаларындан) ирәли дүшән мүһаҹирләрә вә әнсара, һәмчинин јахшы ишләр ҝөрмәкдә онларын ардынҹа ҝедән кимсәләрә ҝәлдикдә, Аллаһ онлардан, онлар да Аллаһдан разыдырлар. (Аллаһ) онлар үчүн әбәди галаҹаглары, (ағаҹлары) алтындан чајлар ахан ҹәннәтләр һазырламышдыр. Бу, бөјүк гуртулушдур (уғурдур)!”
Гејд етмәк лазымдыр ки:
Әввәла, ајәдәки “ирәли дүшән мүһаҹирләр вә әнсар” мәһз Аллаһа иман ҝәтирмәкдә ирәли дүшәнләрдир. Бу бахымдан, ајә Ислам инанҹына даирдир вә һәр мәсәләдә дејил, бу мәсәләдә илк сәһабәләрә табе оланлар тәрифләнир, онлара Аллаһын разылығы вә ҹәннәт вәд олунур. Тәбии ки, Ислам дәвәтинин илк чағларында, мәшәггәт долу Мәккә дөврүндә мүсәлман оланларын иманы даһа сәмими вә дүзҝүн олмушдур. Одур ки, диҝәр инсанлара да белә иман ҝәтирмәк төвсијә олунур.
İкинҹиси, Гуранын һәр һансы ајәсиндән тәләсик һөкм чыхармаг олмаз. Бундан өтрү бүтүн Гуран ајәләрини арашдырмаг лазымдыр. Вә Гуранын “Аллаһа вә Онун Пејғәмбәринә аси олан кәс, шүбһәсиз, ачыг-ашкар азмышдыр!” (Әһзаб, 36), “Ким зәррә гәдәр пис иш ҝөрмүшдүрсә, ону ҝөрәҹәкдир (ҹәзасыны чәкәҹәкдир)” (Зилзал, 8) вә бу кими диҝәр чохлу ајәләринә әсасән, демәк олар ки, бу ајә сәһабәләрин иман ҝәтирмәси илә бағлыдыр вә онларын бүтүн әмәлләринә јекун гијмәт сајылмыр. Һәм дә сәһабәләрин доғру вә һаглы әмәлләриндә онлара табе олмаг лазымдыр, һәр әмәлдә јох.
Үчүнҹүсү, сәһабәләр арасында кифајәт гәдәр фәргли, бир-биринә зидд вә һәтта дүшмән фикирләр мөвҹуд олмушдур. Белә олан һалда, Аллаһ онларын һамысыны һөҹҹәт тәјин едә биләрми?! Һансы ағыл Һикмәтли Аллаһын мүсәлманлары белә зиддијјәтли јоллар ајрыҹында гојмасыны гәбул едәр? Үстәлик, дәрһал сонракы ајә сәһабәләр арасында мүнафигләрин олдуғуну билдирир: “Әтрафыныздакы бәдәвиләр вә Мәдинә әһалиси ичәрисиндә икиүзлүлүјү өзләринә адәт етмиш мүнафигләр вардыр. Сән онлары танымазсан, Биз исә онлары таныјырыг”.
Дөрдүнҹүсү, ајәнин өзү бу тәфсири инкар едир вә сәһабәләрин әмәлләринин һөҹҹәт олмамасына әсас верир. Чүнки әввәла, онлар бир-биринин әмәлләрини һөҹҹәт сајмамышлар вә онлара табе олсаг, биз дә һөҹҹәт сајмамалыјыг; икинҹиси исә, фикир ајрылығы олан мәсәләләрдә биринин әмәлинә табе олмаг, мүтләг о биринә табе олмамагла нәтиҹәләнир.

2. Сәһиһ-Бухари, һәдис: 2652, 3651, 6429: "Ән хејирли инсанлар (вә ја нәсил) мәним дөврүмүн инсанларыдыр, сонра онларын ардынҹа ҝәләнләр, сонра да онларын ардынҹа ҝәләнләр".
Гејд етмәк лазымдыр ки:
Әввәла, һәр һансы дөврүн адамларынын хејирли олмасы нисби мәсәләдир вә онларын һамысынын әмәлләринин дүзҝүн вә ја хејирли олмасына дәлаләт етмир. Һәмин дөвр әслиндә фаиз етибарилә јахшы инсанларын сајы, Исламын мөһкәмләнмәси вә јахуд Әһли-бејт имамларынын мәһз һәмин дөврдә јашамасы бахымындан хејирли ола биләр.
İкинҹиси, инсанларын хејирли олмасы онларын әмәлләринин һөҹҹәт олмасы анламына ҝәлмир. Јалныз мәсум оланларын әмәлләри диҝәрләринә һөҹҹәт ола биләр ки, сәһабәләр барәдә белә иддиа јохдур.
Үчүнҹүсү, һәмин дөврүн алимләри, сәһабә вә табеиләр арасында јетәринҹә конфликт мөвҹуд олмуш, бәзән бир-бирини кафир сајмыш, һәтта гәтлә јетирмишләрсә, әксәр фиргә вә мәзһәбләр дә мәһз һәмин дөврдә јаранмышдырса, о – јәни Исламын илк үч нәсли вә ја әсри неҹә һөҹҹәт ола биләр?!

3. Һидајәт һәдиси: Ибн Аббасдан нәгл олунан һәдисдә Пејғәмбәрин белә бујурдуғу гејд олунуб: “Мәним сәһабәләрим улдузлар кимидир. Һансына үз тутсаныз, һидајәт оларсыныз”.
Гејд етмәк лазымдыр ки:
Әввәла, һәдисин сәнәди зәифдир. Әһмәд ибн Һәнбәл, Даригутни, Ибн Һәзм, Бејһәги, Ибн Әсакир, Ибн Ҹөвзи, Ибн Һәҹәр Әсгәлани, Сүјути, Ибн Тејмијјә, Шовкани, Албани вә диҝәрләри ону зәиф сајмышлар.
İкинҹиси, һәдисин мәтни дә проблемлидир. Белә ки, һәр бир улдуз јолчуја дүзҝүн истигамәт ҝөстәрмир. Бу, хүсуси улдузлара аиддир.
Үчүнҹүсү, гәти тарихи фактлар буну инкар едир. Тарихдә бәзи сәһабәләрин јолларыны азмасы, һагдан дөнмәси, бир-бирини гәтлә јетирмәси гејд олунуб. Бу бахымдан, онларын һамысы һидајәт мәшәли ола билмәзләр.
Бу тип һәдисләр Пејғәмбәрин Әһли-бејт һаггында бујурдуғу бәзи һәдисләрә гаршы ујдурулуб. Мәсәлән, Һаким Нишапури Бухари вә Мүслимин шәртләринә ҹаваб верән сәһиһ сәнәдлә нәгл етдији һәдисдә Пејғәмбәрин белә бујурдуғуну јазыр: “Улдузлар инсанлары суда гәрг олмагдан горудуғу кими, Әһли-бејтим дә үммәтими ихтилафдан горујур. Һансы әрәб гәбиләси она гаршы чыхса, ихтилаф төрәтмиш вә шејтанын дәстәсиндән олмушдур”. (Һаким Нишапури. “Әл-Мүстәдрәк әла әс-сәһиһәјн”, 3/162, һәдис: 4715)

4. Ифтираг һәдиси: Пејғәмбәрә аид едилән бир һәдисдә дејилир: “Јәһудиләр 71 фиргәјә, мәсиһиләр 72 фиргәјә бөлүндүләр. Мәним үммәтимсә 73 фиргәјә бөлүнәҹәк”. Бәзи һәдисләрдә белә бир әлавә вар: “Бириндән башга онларын һамысы ҹәһәннәмликдир”. Гуртулаҹаг фиргә һаггында да шиә вә сүнни һәдисләриндә мүхтәлиф фикирләр ҝөзә чарпыр. Белә ки, “Еј Пејғәмбәр! Гуртулаҹаг фиргә һансыдыр?” – дејә сорушана онун “Ҹамаатла олан”, “Мәним вә сәһабәләримин јолу”, “Әһли-бејтимин јолу”, “Мән вә шиәләрим (ардыҹылларым)” вә диҝәр ҹаваблар вердији билдирилир. Сәләфиләр бу һәдисдән истифадә едәрәк сәһабәләрин јолуну хилас олаҹаг јеҝанә јол сајыр, бәзән исә Әһли-бејт јолу олан Шиә фиргәсини үмумијјәтлә 73 фиргәдән һесаб етмир вә Исламдан кәнар адландырырлар.
Гејд етмәк лазымдыр ки:
Әввәла, бу һәдис сәнәд бахымындан етибарсыздыр. О, Әһли-сүннәнин ики Сәһиһ китабында, еләҹә дә Шиәнин дөрд мәшһур һәдис китабында ҝәлмәмишдир. Сәнәд бахымындан гүсурлу олан “Рөвзә әл-Кафи”дә вә диҝәр Шиә китабларында, һәмчинин сүнни мәнбәләри арасында Мүснәд-Әһмәд, Сүнән-Ибн Маҹә вә диҝәр әсәрләрдә гејд олунмушдур. Рәвајәт сәнәдиндә мөвҹуд гүсурлара ҝөрә мәшһур һәдисшүнас алим Ибн Һәзм јазыр ки, бу һәдис һәтта етигади мәсәләләрдә ваһид һәдиси мөтәбәр сајанларын мејарына әсасән дә сәһиһ дејил. (Ибн Һәзм. “Әл-Фәсл фил-миләл”, 3/138) Сәләфи имамы Шовкани һәдисин “бириндән башга һамысы ҹәһәннәмликдир” һиссәсини зәиф сајыр. Јери ҝәлмишкән, Әбу Давудун, Тирмизинин, Ибн Маҹәнин, Ибн Һиббанын вә Һакимин Әбу Һүрејрәдән нәгл етдији охшар һәдисдә бу һиссә јохдур. Ибн Вәзир бүтүн һәдиси, хүсусән дә сөзүҝедән һиссәни шүбһә алтына салараг онун Ислама зәрбә вурмаг үчүн динсизләр тәрәфиндән артырылдығыны истисна етмир.
Мүасир Ихван сәләфилијинин дини лидери сајылан Шејх Јусиф Гәрзави дә һәдисин бәзи рәвајәтчиләрини нәзәрә алараг, ону зәиф адландырыр. Гәрзавијә ҝөрә, бәзи һәдисшүнаслар, о ҹүмләдән Ибн Тејмијјә бу һәдисин мүхтәлиф васитәләрлә нәгл олундуғуну нәзәрә алыб ону сәһиһ сајмышлар. Һалбуки һәдисин мәзмуну нөгсанлы, јахуд она мүхалиф ајә вә ја һәдис олдугда бу гајда илә сәһиһ сајмаг доғру дејил. Неҹә ки, һәдисшүнаслар бир чох һәдисләри мәһз буна ҝөрә сәһиһ сајмамышлар. (Гәрзави Ј. “Әс-Сәһвә әл-исламијјә”, фәсил: 1)
Икинҹиси, мүәјјән шәртләрә ҝөрә һәдиси гәбул етмәк мүмкүн олса да, бу јалныз биринҹи һиссәсинә аиддир. Һәм дә ән азындан хәбәр ваһиддир вә белә һәдисләрлә мүсәлманларын иманыны шүбһә алтына салмаг олмаз.
Üчүнҹүсү, бу һәдис рәсмән тәкфирчилијә рәваҹ вериб мүсәлманлары бир-биринә гаршы галдырыр ки, бу да Гуранын “Бүтүн мүсәлманлар гардашдыр” (Һуҹурат, 10), “Бир-биринизлә чәкишмәјин, јохса горхуб зәифләјәр вә ҝүҹдән дүшәрсиниз” (Әнфал, 46) кими чохлу ајәләринә вә чохлу Пејғәмбәр һәдисләринә зиддир. Унутмајаг ки, бурада сөһбәт Мәһәммәд үммәтиндән ҝедир, кафир вә ја мүртәдләрдән дејил. Бу һәдисдән сонра исә тәбии ки, һәр бир фиргә вә мәзһәб өзүнү хилас олаҹаг јеҝанә фиргә елан едиб диҝәр мүсәлманларын јолларыны аздығыны вә ҹәһәннәмә ҝедәҹәкләрини сөјләјәр.
Дөрдүнҹүсү, “Мәним вә сәһабәләримин јолу” нә демәкдир вә һансы анлашылмазлығы һәлл едир? Мәҝәр сәһабәләрин һамысы ејни еигадлара малик олмуш, ејни дүшүнмүшләр?! Мәҝәр сәһабәләр арасында мүһарибә баш вермәјиб, бир-бирини кафир адландыран, бир-бирини ләнәтләјән олмајыб?! Бу һәдис онларын һансынын һаглы олдуғуну билдирир вә ујғун ихтилафлара нә чарә гылыр?!

Дејиләнләрдән ајдын олур ки, сәләфләрин – јәни сәһабә вә табеиләрин јолунун һагг вә әмәлләринин өрнәк олмасына даир дәлил јохдур, буну нә ағыл тәсдигләјир, нә дә тарихи фактлар. Әһли-бејт јолунун һагг олмасы исә Гуран вә сүннәјә әсасән, артыг сүбут олунмушдур. Һансы јолла олурса-олсун, һәтта зәиф һәдисләрин көмәји илә дә өз тәкфирчи дүшүнҹәләринә әсас вә бәһанә ахтаранлара да әлавә нәсә демәк фајдасыздыр.

П.С. Өлкәмиздә сүнни-шиә һәмишә гардаш олуб вә олаҹаг. Бу јазы исә сәләфләрин јолуна дәвәт едиб Әһли-бејти арха плана кечирәнләрә, һәтта бәзән ашағылајанлара, сүнни вә шиә инанҹларыны күфр вә бидәт адландыранлара аиддир.

Nur-az.com


5745 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...