Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
17 Март 2014

Исламда идман

Һеч шүбһәсиз, бәдәнлә руһ арасында јахын вә ҝүҹлү рабитә вар. Мүасир дүнјада физики инкишафа вә сағламлыға даһа чох јер верилирсә, Исламда һәм физики, һәм дә мәнәви сағламлыг әһәмијјәтли сајылыр. Ислам ҹисмлә јанашы инсан руһунун тәкамүлүнү әсас сајыр. Оруҹ, намаз, дуа кими ибадәтләр инсанын мәнәви тәкамүлүнә һесабланыб. Мәнәвијјат олмајан јердә ҹисмә гуллуг, јалныз онун сағламлығы барәдә дүшүнмәк Исламда пуч сајылыр. Дүнјанын гејри-мүсәлман алимләринин әксәри бәдәнлә руһ арасында рабитәјә инанырлар. Әрәстун (Аристотел) дејир: "Ҹисм руһ үчүн тәрбијә олунмалыдыр. Нәфс истәкләри ағыл ҝүҹүнә итаәт етмәлидир. Бу һалда инсан дүшүнә билир. Һәјатын әсас мәгсәди будур."
İдман нөвләри арасында кифајәт гәдәр јер алмыш карате саһәсиндә мүтәхәссисләр, устадлар руһун тәрбијәсини мүһүм сајыр. Мәнәви бахымдан һазырлыгсыз инсанын карате мәһарәтләринә јијәләнмәсини дүзҝүн һесаб етмирләр. Јапон карате устадлары Чин мәншәли "зен" сөзүндән истифадә едирләр. Бу сөз дүшүнмәк, тәфәккүр мәнасыны билдирир. Бу јолун ардыҹыллары физики сағламлыг үчүн мәнәви бахымдан сағлам олмағы илкин шәрт сајырлар.
Доктор Сејид Мәһәммәдбагир Һөҹҹәти "Ислам вә тәлим-тәрбијә" китабында јазыр: "Тәҹрүби психолоҝијада белә бир инам вар ки, бүтүн психоложи хүсусијјәтләр инсан организминә тәсирлидир."
İбрәт ҝөтүрмәјән инсанын бахмасы, дүшүнмәјән инсанын динләмәси фајдасыздыр. Мәнәвијјат олмајан јердә ҹисми ҝүҹләндирмәк нә инки фајдасыздыр, бәлкә дә зәрәрлидир. Аллаһ-Таала бујурур: "Онларын ағлы вар, амма дүшүнмүрләр, ҝөзләри вар, амма ҝөрмүрләр, гулаглары вар, амма ешитмирләр. Онлар дөрдајаглылар кимидир, һәтта даһа ашағыдыр. Онлар гәфләтдәдирләр."
Јәни бу инсанларын һиссләри инсанын тәләбләрини јеринә јетирмир. Физики бахымдан сағлам олсалар да руһун тәләбләринә ҹаваб вермирләр. Устад Шәһид Мүртәза Мүтәһһәри бујурур: "Әҝәр бир шәхс јалныз физики сағламлығына диггәт јетирирсә, мәсәлән дишләрини сағлам сахлајырса, онун бу ишиндә ејиб јохдур. Ејб ондадыр ки, бу шәхс өз вүҹудунун зәрури саһәләрини јаддан чыхарыб. Бу инсанларын ејби өзләрини бир саһәјә һәср етмәләридир. Бәзи мәктәбләрдә, мәсәлән һинд мәктәбләриндә ҹисми зәифләтмәк фајдалы сајылыр. Ислам бүтүн бунлары гәбул етмир. Ҹисм сағлам олмалыдыр вә бу сағламлыг мәнәви сағламлығын кәнарында фајдалыдыр. Сағламлыг һәдәф дејил. Сағламлыг инсаны сон мәгсәдә апаран васитәдир."
Бәзи рәвајәтләрдә мәнфи хасијјәтләрин инсанын физики сағламлығына зәрбә вурдуғу дејилир. Һәзрәт Әли (ә) бујурур: "Сағламлығын сәбәби инсанда һәсәдин аз олмасыдыр." Башга бир мәгамда һәзрәт бујурур: "Һәсәдчи, пахыл инсанларын өз сағламлыгларына биҝанәлијиндән һејрәтдәјәм." Имам Садиг (ә) бујурур: "Пахыл инсан пахыллыг етдији шәхсдән габагд өзүнә зәрбә вурур."
Бәли, һәсәдчи, пахыл инсанлар өз организмләрини мәһв едирләр.
İслам сағламлыға гијмәт вермәклә јанашы идамн нөвләриндән данышыр, инсаны физики һәрәкәтләрә тәшвиг едир. Мүсәлман идманчыны гејри-мүсәлман идманчыдан фәргләндирән онун идманы иманда мәгсәдә чатмаг үчүн васитә сајмасыдыр. Мүсәлман идманчы неҹә олмалыдыр:
1.Мүсәлман идманчынын илк хүсусијјәти онун иман вә тәгвасыдыр. Физики ҝүҹ һәр шеји һәлл етмир. Инсан үчүн дәјәрли олан онун тәгвасыдыр. Гуранда бујурулур ки, инсанлар арасында ән дәјәрлиси онларын ән тәгвалысыдыр.
Тәгвалы вә иманлы инсанлар нә гәдәр ҝүҹлү олса јахшыдыр. Рәвајәтләрдә дејилир ки, ҝүҹлү вә иманлы шәхс зәиф вә иманлы шәхсдән даһа чох севиләсидир. Бу һәдисдә мөмин сөзү ҝүҹ вә зәифлик сөзүндән өндә ҝәлир. Бир иманлы инсан о бири иманлы инсанла мүгајисә едилир. Истәнилән бир һалда иман әсасдыр.
Иманлы инсан ҝүҹлү вә сағлам олдугда даһа фајдалыдыр. О һәм ибадәтдә, һәм ҹиһадда өндә ҝедә билир. Имам Хомејни бујурур: "Милләтин архасы динин архасыдыр. Иманлы кишиләр, иманлы идманчылар, иманлы руһаниләр, иманлы тәләбәләр милләтә вә динә арха ола биләр. Јалныз бу инсанлар варлығымыза узанмыш хаин әлләри кәсә биләр."
İмам идманчыларын вәзифәләри һаггында бујурур: "Идманчыларын ики мүһүм вәзифәси вар: Бири ҹисми ҝүҹләндирмәк, о бири мәнәви бахымдан инкишаф етмәк. Инсанын мәнәви ҝүҹү артанда физики ҝүҹү ики гат артыр. Идманчылар чалышсын ки, илаһи гүдрәт, Ислам вә Әмирәлмөмининин бәрәкәти илә бөјүк гүдрәт әлдә етсинләр. Руһ вә ҹисминиз ҝүҹлү олсун."
2.Идманчы сәдагәтли олмалыдыр. Онда хәјанәт ҝөрүнмәмәлидир. Гуран ајәләриндә ҝүҹ әманәтдарлыгла јанашы зикр олунур. Бу ики хүсусијјәт бир-бирини тамамлајыр. Һәзрәт Шүејбин гызы Сәфура һәзрәт Мусаны ики хүсусијјәтинә ҝөрә ишә ҝөтүрмәји атасына тәклиф етди. Атасына деди ки, бу шәхс ҝүҹлү вә әминдир. Бир инсанын ҝүҹү олса, сәдагәти олмаса сәдагәтли зәиф адамдан тәһлүкәлидир. Башга бир әһвалат һәзрәт Сүлејманла Билгејсин әһвалатыдыр. Һәзрәт Сүлејман Билгејсин тахтыны Сәба мәмләкәтиндән өз сарајына ҝәтирмәк истәјәндә кимин бу ишин ҝөрә биләҹәјини сорушур. Ҹинләрдән олан бир ифрит бу иши ҝөрә биләҹәјини дејир. О хүсуси вурғулајыр ки, бу иш үчүн ҝүҹлү вә әминдир (әмин - әманәтдар, вәфалы, сәдагәтли).
3.Идманчы елимли вә бәсирәтли олмалыдыр. Чох тәәссүф ки, мүсәлман идманчыларын әксәри бу нөгтәләрә лазымынҹа әһәмијјәт вермир. Һәм физики, һәм елми бахымдан ҝүҹлү олмаг ики ҝүҹлү ганада малик олмаг кимидир. Гушун бир ганадында зәифлик олса уча билмәз. Гуран Талут һаггында бујурур: "Ону елм вә ҝүҹдә үстүн етдик."
Һәзрәт Давуд ҝүҹлү, иманлы бир шәхс иди. Елә бу мәһарәтләринә ҝөрә кафирләрин башчысыны өлдүрә билди. Аллаһ она һөкумәт вә елм верди. Давудун кифајәт гәдәр иман вә ҝүҹү варды. Белә бир шәраитдә рәһбәрлик үчүн елмә еһтијаҹ јаранырды. Аллаһ Давуда һәмин елми верди.
Гурана ҝөрә, физики сәвијјә илә мәнәви сәвијјә арасында рабитә вар. Гуран бу сәбәбдән бујурур ки, сечилмиш инсанлара һөкм вә елм верилди. Ајәләрдә дејилир ки, Муса ҝүҹ саһиби оланда она елм вә һикмәт верилди.
Дини рәвајәтләрдә идманчынын елминә әһәмијјәт верилир. Пејғәмбәрдән нәгл олунмуш һәдисләрдә билдирилир ки, ата өвладына савад вермәклә јанашы она үзҝүчүлүк вә атыҹылыг өјрәтмәлидир. Сејид Һашим Бәһрејни јазыр: "Имам Һәсән вә Имам Һүсејн ушаг јашда олдуглары заман һәзрәт Әлинин (ә) јанына ҝәлиб онларын ҝүләшинә һакимлик етмәсини истәдиләр. Һәзрәт бујурду ки, ҝедин јазы јазмағы өјрәнин. Тәбии ки, Мәсумларын бујруглары бүтүн мүсәлманлара үнванланыб. Олсун ки, һәзрәт бу сөзү илә мүсәлманлара елмин дәјәрини ҝөстәрмәк истәјиб. Мәгсәд идманын фајдасыны инкар етмәк дејил. Имам Һәсән вә Имам Һүсејн Пејғәмбәрин гаршысында ҝүләшәрдиләр. Һәзрәт онлары бу ишә тәшвиг едәрди. Һәзрәт Әлинин (ә) бујуруғу исә елмин әһәмијјәтини ҝөстәрир.
4.Идманчы хејир ишләрдә өнҹүл олмалыдыр. Идманда биринҹи олмаг дәјәрлидир. Амма мүсәлман идманчы хејријјәчиликдә дә сечилмәлидир. Гуранда бујурулур ки, мөминләр хејир ишә тәләсәнләрдир. Һәзрәт Ибраһим, Лут, Исһаг, Јәгуб, Нуһ, Давуд, Сүлејман, Әјјуб, Исмаил, Идрисин вәсфиндә Аллаһ онларын хејир ишдә өнҹүл олдуғуну вурғулајыр.
5.Мүсәлман идманчы мәзлумун мүдафиәсиндә дајанмалыдыр. Ҝүҹлү олмаг башгаларына зор ҝөстәрмәк үчүн дејил. Ҝүҹ о заман фајдалыдыр ки, мәзлумун һаггыны она гајтармаг үчүн сәрф олунсун. Һәзрәт Әли (ә) өз өвладларына вәсијјәтиндә бујурур ки, һәмишә залыма дүшмән, мәзлума дост олун. Шаирин тәбиринҹә, ҝүҹлү голун шүкрү мәзлумун әлиндән јапышмагдыр.
Бәли, идманчы өз ҝүҹүнә ҝөрә шүкр етмәлидир. Бу шүкр мәзлума көмәклә һәјата кечир. Һәзрәт Муса ҝүҹлү бир ҝәнҹ иди. О мүсәлман идманчылара јахшы нүмунәдир. Фиронун мәмурларындан олан гибти Бәни-Исраилдән олан бир мөмини көтәкләдији заман һәзрәт Муса онун көмәјинә ҝәлир. Һәзрәт Мусанын залымын синәсинә вурдуғу јумруг онун һәјатына сон гојур. Бу ишә ҝөрә фирончуларын тәгибинә мәруз галан Муса Аллаһын дәрҝаһына истиғфар едиб дејир: "Пәрвәрдиҝара, өзүмә зүлм етдим, мәни бағышла." Аллаһ ону бағышладығы заман Муса белә әрз едир: "Пәрвәрдиҝара! Бу немәтинә шүкр олараг һеч вахт залымлара јардымчы олмајаҹағам." Фирончуларын әлиндән гачан Муса Мәдјән шәһәриндә гују башында дајандығы заман чобанлар гојунларына су верирди. Ики гыз кәнарда дајанмышды, чобанлар онлара јол вермирди. Муса зүлмә дөзмәди, гызларын көмәјинә ҝәлди. Чобанлары кәнарлашдырыб гызларын гојунларына су верди.
Имам Сәҹҹад (ә) Сәһифеји-сәҹҹадијјәнин 20-ҹи дуасында белә әрз едир: "Пәрвәрдиҝара! Мәһәммәд вә али Мәһәммәдә рәһмәт ҝөндәр, залымларла мүбаризәдә голумуза ҝүҹ вер, дүшмән гаршысында дилимизи гүдрәтли ет, бизи залым гөвмә галиб бујур. Ҝүҹ вер ки, дүшмәнин һијләсини дәф едим, залымын тәҹавүзү гаршысында дајаным, дүшмәнин тәһлүкәсини арадан галдыры... Пәрвәрдиҝара! Көмәк ол ки, халгын хејринә иш ҝөрүм. Мәни миннәт вә ағыр сөздән гору, дилими өзүмү тәрифдән чәкиндир."
6.Идманчы бағышлајан, ҝүзәшт едән олмалыдыр. Физики ҝүҹүн зирвәсинә галхмыш шәхсдә әвәз чыхмаг, интигам алову шөләләнмәмәлидир. Гәләбәнин шүкрү олараг ҝүзәштә ҝетмәк лазымдыр. Һәзрәт Әли (ә) бујурур: "Дүшмәнә галиб ҝәләндә ону бағышламагла Аллаһа шүкр ет." Әҝәр дүшмәни мәғлуб етдинсә чалыш ки, ону бағышламагла бөјүк мүкафат аласан.
7.Идманчы тәкәббүрлү олмамалы, ҝүҹүнә ҝөрә ловғаланмамалыдыр. Унутмамалыјыг ки, бүтүн немәтләр кими ҝүҹ дә Аллаһын пајыдыр. Елә бу сәбәбдән намазда ајаға галхаркән Аллаһын ҝүҹүнү јада салырыг.
İмам Һүсејн (ә) дүшмән гошуну үзәринә һүҹума кечәндә, ох јағышы алтында тәк башына ирәли ҝедәндә уҹа сәслә бујурурду: "Ла һәвлә вәла гуввәтә илла биллаһ әл әлијјул әзим." Бәли, ҝүҹ Аллаһа мәхсусдур!
Өзүнүн олмајан бир шејә ҝөрә гүррәләнмәјә дәјмәз. Ҝүҹүнә ҝөрә ловғаланан инсан Аллаһы јаддан чыхарыб. Һәзрәт Сүлејман фөвгәладә гүдрәт саһиби иди. О бир ишарә илә Билгејсин тахтыны һүзуруна ҝәтирди. Бунунла белә һеч вахт гүррәләнмәзди. Бујурарды ки, бу гүдрәт Аллаһын лүтфүдүр, мәни сынаға чәкир ки, шүкүр едәҹәјәм, јохса јох.
Бәли, физики ҝүҹ сынаг васитәсидир. Инсан малик олдуғу ҝүҹә ҝөрә ловғаланмагла өз сәадәтини мәһв едир.
Исламда бәзи идман нөвләри, идманын бәзи формалары мәгбул сајылмыр. Мүасир дөвүрдә бејнәлхалг империализм өз мәгсәдинә чатмаг үчүн идмандан да истифадә едир. Идманчыларда амансызлыг, бир-биринә гаршы дүшмәнчилик руһијјәси јарадылыр. Һазырда идманчыларын ағыр физики зәдәләнмәси илә нәтиҹәләнән дөјүш нөвләри вар. Мејданда инсанларын һәјатына гәсд олунур, кимләрсә бөјүк пул газаныр. Ислам белә чикрин мәгсәдләрлә кечирилән мүсабигәләри рәдд едир. Идман дүшмәнчилик јаратмамалыдыр. Идман инсаны һејвана чевирмәмәлидир. Идманда рәгибә ағыр зәдә вурулмамалыдыр. Тамашачы вә идманчы истисмар едилмәмәлидир. Идманчы вә идман инсанлары һәјати әһәмијјәтә малик мәсәләләрдән гәфләтдә сахламамалыдыр. Идманда мәгсәд садәҹә вахт кечирмәк јох, мәнәвијјата көмәк олаҹаг физики сағламлыг әлдә етмәкдир.

Nur-az.com


7491 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...