Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
30 Сентјабр 2013

Ушаға арабир “јох” демәји баҹарын

Ушағыныз “јохдур” нәдир, билирми?

Буна ҝөрә дә валидејнләр ушагларынын тәләбләри гаршысындакы мөвгеләринә диггәт јетирмәли вә јери ҝәләндә бу тәләбләрә сәрһәд гојмағы баҹармалыдырлар.


Ҝүнүмүздә өвладларына һәр истәдијини алан, онлара “јохдур” ҹавабы вермәјән аиләләр вар. Һәтта бир чохлары бунунла фәхр едир, дост-таныш арасында бу барәдә өјүнә-өјүнә данышырлар.

Кимиси үчүн исә бу, илк бахышдан нормалдыр, аргументләри дә будур ки, әзијјәти ушагларымыза ҝөрә чәкирик, онлара корлуг чәкдирмәк истәмирик вә с. Амма бурада ушағымызын ҝәләҹәк һәјата һазырланмасы бахымындан диггәт јетириләси мәгамлар вар. Мәсәлән, ушаглы аиләләрдә еһтијаҹ олмадығы һалда гидалара, ојунҹаглара, ҝејимләрә хејли вәсаит сәрф олунур. Мүасир дөврүмүзүн ән бөјүк проблемләриндән бири дејә биләҹәјимиз бу вәзијјәт тәкҹә мадди бахымдан итки һесаб олунмур, һәм дә сонрадан аиләләри чыхылмаз дурумларда гоја билир.

Кичик бир мисал; ушаг анасы илә алыш-веришә чыхыр. Евин зәрури еһтијаҹы олан шејләр алындыгдан сонра, ушаг маркетдән 5-6 шоколад ҝөтүрүб јолуна давам етмәк истәјир. Амма бу ан анасы ушағына евдә кифајәт гәдәр шоколад олдуғуну вә јенисини алмаға еһтијаҹ ҝөрмәдијини сөјләјир. Ушаг шоколадлары синәсинә сыхыб ағламаға башлајыр. Әксәр һалларда бу вәзијјәт ушағын “галиб” чыхмасы илә, јәни еһтијаҹ олмадығы тәгдирдә белә нәјинсә јенидән алынмасы илә нәтиҹәләнир. Јазымызын охундуғу ушаглы аиләләр үчүн јәгин ки, бу вәзијјәт таныш ҝәләҹәк. Елә исә нә етмәли? Неҹә едәк ки, “нә шиш јансын, нә дә кабаб”?

Бу мәсәләдә илк ваҹиб амилләрдән бири валидејнләрин ушаглара нәји вермәләрини јахшы билмәләридир. Истәнилән нәдир, верилән нәдир, фајдасы вармы, јохму, версәм нә олаҹаг, вермәсәм нә олаҹаг.

“Пис ушаг јохдур, пис тәрбијә олунмуш ушаг вар”

Педогоглар бу фикирдәдирләр ки, пис ушаг јохдур, пис тәрбијә олунмуш ушаг вардыр. Чалышмаг лазымдыр ки, аиләдә ушаглар валидејнләри јох, валидејнләр ушаглары јөнәлтсинләр. Педогогларын фикринҹә, тәҹрүбәсиз, мәлуматсыз аиләләрин ән бөјүк хәталарындан бири ушағын һәр истәдијинин јеринә јетириләҹәји тәгдирдә онун өзүнү хошбәхт һисс едәҹәјини дүшүнмәкдир. Бу ҹүр јанашма, хүсусилә, ушаглығы јохсуллуг ичәрисиндә кечән валидејнләрә хасдыр. Һәмин валидејнләр: “Биз чох бөјүк сыхынтылар јашадыг, јохсуллуг ҝөрдүк, һеч олмаса ушагларымыз бу чәтинлији ҝөрмәсинләр”,-дејә дүшүнүрләр.

Тәбии ки, бу дүшүнҹә валидејнин ушаға севҝисиндән гајнагланыр, амма бу јанашмада хәта вар.

Педогогларын гәнаәтинә ҝөрә, һәр истәдији јеринә јетирилән ушаглар аҹҝөз олурлар, диггәтсиз давранырлар вә онлара бир шеј верилән заман шүкр етмирләр.

Јохлуғун нә олдуғуну билмәк инсаны јеткинләшдирир

Бу мәсәләдә сәрһәдләри валидејнин мүәјјәнләшдирмәли олдуғуну билдирән психолог Јасәмән Ејјубоғлу, ушағын истәкләри гаршысында ҝөстәрилән рәфтарын өнәмини дә гејд едир. Онун сөзләринә ҝөрә, валидејнләр ана-ата-ушаг үчлүјүндә әсл сөз саһибинин өзләри олдуғунун фәргинә вармалыдырлар. Ушағын мәсләһәтчијә, өјрәдәнә еһтијаҹы олдуғуну гејд едән психолог: “Ушаг сиздән сонра ҝәлән нәсил демәкдир. Ону елә јетиршдирин ки, ҹәмијјәт үчүн фајдалы бир инсан олсун. Ушаг һәр истәдијини әлдә едә билмәјәҹәјини анламалыдыр. Унутмајын, јохлуғун нә олдуғуну билмәк инсаны јеткинләшдирир”.

“Јери ҝәләндә ушағын тәләбләринә сәрһәд гојмағы баҹарын”

“Аиләм” журналынын редактору Ајдын Уҹалын мәсәләјә мөвгеји беләдир: “Мәсәлә бурасындадыр ки, “јох” нәдир билмәјән вә һәр истәдикләрини әлдә едән ушаглар бир гәдәр сонра һеч бир шејлә кифајәтләнмирләр. Үстәлик, белә ушаглар дурмадан нә исә истәјирләр. Ән гәрибәси исә будур ки, истәдикләрини әлдә едәндә севинмирләр. Бу исә ушагларда чох ҹидди проблемләрдән бири олан дојумсузлуг проблеми илә нәтиҹәләнир. Даһа сонра исә бу проблем өзү илә башга бир проблеми, јәни мәсулијјәтсизлик проблемини ҝәтирир. Бу исә белә ушагларын ҝәләҹәкдә ҹәмијјәтдә бир фәрд кими формалашмасына мәнфи тәсир ҝөстәрир”.
Ајдын Уҹалын сөзләринә ҝөрә, диҝәр тәрәфдән, бу вәзијјәт ушағын аиләнин мәркәзинә кечмәсиндән дә ирәли ҝәлир: “Бу исә о демәкдир ки, артыг бүтүн мүһүм гәрарлар илк нөвбәдә ушағын тәләбләри әсасында гәбул едилир. Һалбуки, мәсәләнин әһәмијјәтиндән асылы олараг аиләнин мәркәзиндә һәм ата, һәм ана, һәм дә ушаг ола биләр. Буна ҝөрә дә, валидејнләр ушагларынын тәләбләри гаршысындакы мөвгеләринә диггәт јетирмәли вә јери ҝәләндә бу тәләбләрә сәрһәд гојмағы баҹармалыдырлар”.

заман.аз


6644 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...