Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
23 Октјабр 2015

Имам Хомејнинин (р) ҝөз јашлары

Һөҹҹәтүлислам вәлмүслимин Мәһәммәд Садиг Ваиз танынмыш хәтибләрин һәбси вә шәһадәтиндән данышыр...
Һөҹҹәтүлислам вәлмуслимин Мәһәммәд Садиг Ваиз өмрүнүн 8-ҹи онилини јашајыр. Ајәтуллаһ Бүруҹерди, Имам Хомејни (р), Әлламә Тәбатәбаи кими бөјүк шәхсијјәтләрлә ҝөрүшүб, онларын һүзурунда олуб. Пәһләви режими тәрәфиндән дәфәләрлә һәбсә алыныб. Онун исти нәфәси Мәсҹиди-Әзәм, Мәсҹиди-Биләсрдә һәлә дә дујулмагдадыр. Алим Имам Хомејнинин (р) садиг мүридләриндән олуб. Ингилабдан әввәлки вә сонракы дөврлә бағлы дәјәрли хатирәләри вар. Јашы кечдијиндән артыг кечмишдәки шөвглә сөһбәт едә билмир.

Суал: Өзүнүзү хүласә шәкилдә тәгдим едәрдиниз.

Ҹаваб: Мән Мәһәммәд Садиг Ваиз шәмси 1317-ҹи илдә доғулмушам. Ајәтуллаһ-Үзма Бүруҹердинин дөврүндә Гум Елм Һөвзәсинә дахил олдум. Әдәбијјаты Мөһсин Ҹәһанҝиринин һүзурунда өјрәндим. Шејх Мүстафа Етимадын һүзурунда Мүтәввәл, Ајәтуллаһ Сутуде Әракинин һүзурунда Лүмәтејн охудум. Кифајәни Ајәтуллаһ Шејх Мәһәммәд Багир Султани, мәрһум Мүҹаһидидән өјрәндим. Мәрһум Ајәтуллаһ-Үзма Бүруҹердинин дөврүндә бу ики устад Кифајә үзрә ән танынмыш устадлар иди. Фигһ вә үсул үзрә хариҹ курсу дәрсләриндә Ајәтуллаһ Бүруҹердинин шаҝирди олмушам. Ајәтуллаһ-Үзма Бүруҹердинин дәрсләринә ҝетдијим заман һәмин дәрсләри јазардым. Ону устада тәгдим едәрдим. О һәмин јазылары охујандан сонра бујурду ки, мөвзулары јахшы дәрк етмисән. Сонра мәнә 20 түмән һәдијјә верди.
Мәрһум Әлламә Тәбатәбаи Ајәтуллаһ Һөҹҹәтин мәдрәсәсиндә фәлсәфә тәдрис едирди. Мән дә һәмин дәрсләрдә иштирак едирдим. Фәлсәфә үзрә тәләбәләри аз иди. Мән Һикмәт-мәзумәсини онун һүзурунда охумушам. Әлламәнин тәфсир дәрсләриндә дә иштирак едирдим. Гәванинүл-үсул китабыны Имам Муса Сәдрин һүзурунда охумушам.

Суал: Сизин тәблиғ, минбәр, хүтбә саһәсиндә бөјүк тәҹрүбәниз вар. Тәләбәләрә нә төвсијә едәрдиниз?

Ҹаваб: Минбәр вә тәблиғ әһлинин илк иши будур ки, ҝөзәл устады олсун, устадын ҝөстәришләри әсасында аддым атсын. Мүхтәлиф елмләрин мүгәддимәләриндән дә хәбәрдар олмалыдыр. Нөвбәти мәрһәләдә мөвзуја неҹә дахил олмаг, мөвзуну неҹә баша чатдырмаг, мүсибәт зикри ҝәлир. Бу мәрһәләләри ҝөзәл шәкилдә иҹра етмәк лазымдыр. Һәр үч мәрһәләдә устадын ҝөстәришләринә еһтијаҹ вар.
İнгилабдан әввәл минбәр әһли арасында мәрһум Фәлсәфидән үстүнү јох иди. Сөһбәтләри мисилсиз иди. Рашид Јәздинин дә ҝөзәл минбәри оларды. Мәрһум Фәлсәфи өз сөһбәтләриндә мүхтәлиф мөвзулар барәдә тәсәввүр јарадырды. Мөвзуну дејәр, мисал чәкәр, тарихдән нүмунәләр ҝөстәрәрди. Елә бир шәкилдә данышарды ки, динләјиҹи мәтнә дахил оларды. Мәсәлән Уһуд савашындан данышардыса динләјиҹи өзүнү Уһуд савашында һисс едәрди.
Әҝәр хәтиб бу үсула риајәт етсә динләјиҹини ҹәзб едә биләр. Мән ҝәнҹ минбәр әһлинә дејирәм ки, әҝәр сөһбәтинизин дәјәрини билмәк истәјирсинизсә, ҝөрүн динләјиҹиләрин јадында бир шеј галыб, јохса јох? Тәәссүф ки, бәзи натигләр данышанда санки үзүнү ҝөјә тутуб. Үзүнү инсанлара тутуб данышмалысан, билмәлисән ки, сәнин динләјиҹин бу инсанлардыр.

Суал: Инсанлар даһа чох һансы мөвзулара мараг ҝөстәрир?

Ҹаваб: Ән ҝөзәл мөвзулар арасында Әһли-Бејтин (ә) сөз вә рәфтарлары јер алыр. Әхлаги мөвзулара да јер вермәк лазымдыр. Ҹәмијјәтин һәмишә әхлаги мөвзулара еһтијаҹы вар. Тәблиғатчы әхлаги нөгтәләри ајә вә рәвајәтләрдән чыхарыш едиб халга чатдырыр. Сөһбәтиндә ибрәтамиз һадисәләрдән бәһрәләнир. Ислам тарихи вә Ислам әхлагы ән ҝөзәл мөвзулардыр. Бүтүн халгын әхлаги мөвзулара еһтијаҹы вар. Шаһидик ки, инсанлар хырда сөз-сөһбәтләрә ҝөрә бир-бириндән инҹијир, бир-бириндән ҝилејләнир. Кичик бир машын гәзасы баш верәндә сүрүҹүләр бир-бири илә сәрт давраныр. Бүтүн бунлар әхлагдакы нөгсанлардан ирәли ҝәлир. Руһаниләр минбәрдә инсанлары ҝөзәл әхлага дәвәт етмәлидир.

Суал: Кечмишдә минбәр әһлинин ҹазибәси нә иди?

Ҹаваб: Онларын минбәриндә хүсуси бир ҹазибә варды. Мәрһум Фәлсәфинин хүсуси нитг үслубу варды. Мәрһум Ајәтуллаһ-Үзма Бүруҹерди Фәлсәфини сөһбәт үчүн дәвәт едирди. Мәрһум Фәлсәфи Гумда ҝүн әрзиндә ики дәфә минбәрә ҝедирди. Ҝеҹәләр Һәзрәти Мәсумәнин бөјүк сәһнәсиндә сөһбәт едәр, ҝүндүзләр Ајәтуллаһ-Үзма Брүҹердинин евиндә данышарды.

Суал: Тәглид мәрҹәләринин минбәр әһлиндән ҝөзләнтиси нәдир?

Ҹаваб: Кечмишдә тәглид мәрҹәләри ваизин Гуран вә рәвајәтләр әсасында данышмасыны истәјәр, сијасәтбазлыгдан, мөвзудан кәнара чыхмагдан чәкиндирәрдиләр. Чох истәјәрдиләр ки, әхлаг мөвзуларында сөһбәт едилсин.

Суал: Нә үчүн бәзиләри минбәрдә мүвәффәг дејил?

Ҹаваб: Тәәссүф ки, бәзиләри динләјиҹини ҹәзб едә билмир. Тәбии ки, ҹазибә сүни олмамалыдыр. Ҹазибә Аллаһын лүтфүдүр. Һамы ҝөзәл олмаг истәјир. Амма ҝөзәллик вермәк Аллаһын әлиндәдир. Бири чиркин, бири ҝөзәл јараныр. Ҝөзәл нитг дә инсана Аллаһын төвфигләриндәндир. Бәзиләринин мүталиәси ҝениш олса да сөһбәтләри ҹазибәли дејил. Бурада һафизә мәсәләси дә рол ојнајыр.

Суал: Мәрһум Имам Хомејни (р) илә рабитәләриниздән данышын. Неҹә олду шаһ режими тәрәфиндән һәбс едилдиниз?

Ҹаваб: Мәрһум имамы чох севирдим. О 2-3 дәфә бизим евимизә ҝәлмишди. Чүнки мәни Мәсҹиди-Әзәмдә имам һаггында чыхышыма ҝөрә тутмушдулар. Мәсҹиди-Әзәмдә чыхышдан сонра Гозәрхандан өтүб кечирдим. Пәһләви режиминин мәмурлары мәни һәбс етди. Теһранда Гызылгала һәбсханасына апардылар. 17 ҝүн тәкадамлыг камерада сахладылар. Һәмин дөврдә башга 12 хәтиби дә һәбс етдиләр. Һамысыны тәкадамлы камераларда сахлајырдылар. Мәрһум Әли Һөҹҹәти Кермани, шәһид Рәббани Әмләши, Сәфтәри Хүррәмабади, Ваиз Тәбәси, мәрһум шәһид Дәстғејб бу сырадандыр. 17 ҝүндән сонра һәбсә алынмыш бүтүн хәтибләри комитә дејилән јерә апардылар. Үмуми һәбсханаја көчүрмәздән әввәл һамыны ораја апарырлар. Биз 12 нәфәр 2 ај мүддәтинә комитә салонунда һәбсдә сахланылдыг. Мәрһум Ајәтуллаһ сејид Әһмәд Хансари Сејид Әрзуллаһ мәсҹидиндә пишнамаз иди. Бизим һәбс хәбәримизи ешидәндән сонра Теһран таҹирләринә үз тутуб демишди ки, алимләрин зиндан хөрәји јемәсинә неҹә дөзүрсүнүз, гејрәтиниз һарададыр! Һәмин ҝүндән Теһран таҹирләри һәр ҝүн бизим үчүн јемәк ҝәтирирди.

Суал: Һәбсханада да нәсә фәалијјәтиниз вар иди?

Ҹаваб: Рәвајәт охујур, мүбаһисә едирдик.

Суал: Гум шәһәриндә Имам неҹә һимајә олунурду?

Ҹаваб: Имам һәбс олунан ҝүн Абдуллаһ Әшәри адлы бир шәхс базарын башында уҹа сәслә фәрјад чәкди: “Јашасын Хомејни (р), өлүм олсун шаһа!”. Полис она деди ки, әҝәр давам етдирсән атәш ачаҹағам. О деди вур. Деди ки, әҝәр вурмасан намәрдсән, мәним ганым Имам Һүсејнин (ә) ганындан үстүн дејил. Полис атәш ачды, Абдуллаһ Әшәри Гумда ингилабын илк шәһиди олду. Бунунла да Гумда гијам галхды. Имамын һимајәси үчүн ајаға галхан илк шәһәр Гум олуб.
Һәбсдән азад олунандан сонра зәнҝ вурдулар ки, Имам сәни ҝөрмәк истәјир. Гәрара ҝәлдик ки, ҹүмә ахшамы Имам Мәсҹиди-Әзәмә ҝәлиб халгла ҝөрүшсүн. 2 ҝүн әввәл Мәсҹиди-Әзәмдә буну халга елан етдик. Һамы ҹүмә ахшамы әлиндә ширнијјат Мәсҹиди-Әзәмә ҝәлди. Мәрһум Ајәтуллаһ Ҝүлпајиганини дә дәвәт етмишдим, о да ҝәлмишди. Минбәрдә шәһид Абдуллаһ Әшәринин әһвалатыны данышдым. Мән бу барәдә данышанда Имам ағлајырды. Әлиндәки дәсмалла ҝөзүнүн јашыны силирди.

Суал: Тәблиғ сәфәрләринә ҝедирдинизми?

Ҹаваб: Мән Иранын әксәр мәнтәгәләриндә тәблиғдә олмушам. Ән чох Теһранда сөһбәт етмишәм. Теһранда сејид Муса Хәлхали вә Ајәтуллаһ Таһири Ширазинин гонағы олардым. Шимиранатда, Әбдүләзим Һәсәнинин һәрәминдә, Теһран базары мәсҹидиндә минбәрә ҝедирдим. Баш назир Аббас Һүвејданын дөврүндә шаһ мәсҹидиндә сөһбәт едирдим. О заман ҹәнаб Мүнагиби дә базар мәсҹидиндә сөһбәт едәрди. Базар мәсҹиди Теһран Ҹаме мәсҹиди илә үзбәүз иди. Бир ҝүн сөһбәт едирдим, Һүвејданын мәсҹидә дахил олдуғуну ҝөрдүм. Мән ону танысам да өзүмү танымамыш кими апардым. Мәҹлисдәки САВАК ишчиси (кәшфијјатчы) мәнә мәктуб верди ки, баш назирин мәҹлисә дахил олдуғуну елан едим вә хош ҝәлдин дејим. Дедим ки, баш назирин ҝәлиши илә халгын әзадарлыға даһа чох диггәт јетирәҹәјиндән хошһалам, Аллаһ-Таала бүтүн әзадарлара әҹр версин. Баш назир ја шаһ һаггында башга һечнә демәдим.
Бир дәфә рамазан ајында Теһранда минбәрдә идим. Һиҹаб мөвзусунда данышырдым. Мәсҹидинин сәс ҝүҹләндириҹиси бир палковникин евинә тәрәф иди. Онун ики гызы һиҹабсыз иди. Сөһбәт әснасында дедим ки, нә гәдәр ки, нар сојулмајыб онун дәнләри тәравәтлидир, елә ки, сојулду һәр сәрчә она бир димдик вурар. Сонра ханымлара мүраҹиәтлә дедим ки, һиҹаблы олсаныз кимсә сизә ҝөз уҹу бахмаз, һиҹабсыз олсаныз минләрлә тәһлүкә сизин сорағыныздадыр. Сәсим мәсҹиддән чөлдә јајылырды. Бир ҝүн минбәрдән енәндә палковник ирәли ҝәлиб салам верди. Әлими өпүб деди ки, сизи машынла истәдијиниз јерә апарым. Деди бир хаһишим дә вар. Јолда деди ки, гызларымы нә гәдәр нәсиһәт верәрдимсә һиҹаб тахмырдылар, амма сизин сөзләринизи ешидәндән сонра мәни базара апардылар, һиҹаб алдырдылар. Сәһәри ҝүн минбәрдә дедим ки, һеч бир әмәлим олмаса да, Әһли-Бејт (ә) рәвајәтләри васитәси илә ики ханымын һиҹаб тахмасы әмәлнамәмә јазылса мәнә бәс едәр. Имам Һүсејнин (ә) Һүррү ады илә танынан бир шәхс вар иди. Мәрһум Тәјјиб Һаҹы Ризаји адлы бу шәхсин Мөвләви мејданында һүсејнијјәси варды. Мәһәррәмин 6-ҹы ҝеҹәси, һәзрәт Гасим ҝеҹәси һәмин јердән өтүб кечирдим. Мәрһум Тәјјибин ашигләриндән олан бир нечә голузорлу мәним гаршымы кәсиб дедиләр ки, ҝәрәк бурада јарым саат сөһбәт едиб сонра ҝедәсән. Дедим ки, башга бир јердә мәни ҝөзләјирләр. Дедиләр бура Тәјјибин һүсејнијјәсидир ҝәрәк сөһбәт едәсән. Сонра Тәјјиб өзү ҝәлди саламлашандан сонра деди ки, лүтф едиб минбәрә галхын. Гәбул едиб јарым саат сөһбәт етдим. Һәзрәт Гасимин рөвзәсинә чатанда мәрһум Тәјјиб елә ағлајырды чијинләри силкәләнирди.

Суал: Минбәр әһли сөзүнүн тәсирли олмасы үчүн һансы мүгәддимәјә әмәл етмәлидир?

Ҹаваб: Тәләбәләр өнҹә ҝөзәл әхлагла зинәтләнмәли, сонра әмәлә кечмәлидир. Минбәр әһлинин ҝөзәл устады олмалыдыр. Бүтүн пешәләрдә устада еһтијаҹ вар, минбәр дә устад истәјир. Сонра ҹазибәли үслублардан бәһрәләнмәк олар.
Суал: Бәзи јерләрдә мәддаһлар да сөһбәт едир. Буна неҹә бахырсыныз?
Ҹаваб: Бунун сәбәби одур ки, минбәр әһли бу ишә аз вахт сәрф едир, өз вәзифәсини јеринә јетирмир.
Суал: Мүвәффәгијјәтли минбәрин шәрти нәдир?
Ҹаваб: Тәләбәнин мүхтәлиф мөвзуларда мүталиләләри олмалыдыр. Сәфинәтул-Биһар китабындан хәбәрсиз олмамалыдырлар. Мәрһум Мирза Мәһәммәд Тәги Ишраги Гумми бүтүн тәблиғ сәфәрләриндә Сәфинәтул-Биһар китабыны өзү илә апарарды. Бу китаб бир китабханаја бәрабәрдир. Нә ахтарсан бу китабда тапарсан. Әхлаг, тарих, пејғәмбәрин һәјаты барәдә, мәсумларын һәјаты барәдә кифајәт гәдәр мәлумат вар.

Суал: Билдијиниз кими Иран Ислам Республикасынын радио-телевизија ширкәти мәшһур хәтибләрин сөһбәтләрини јајымлајыр. Бу саһәдә һансы төвсијәниз вар?

Ҹаваб: Бу програмлар чох ҝөзәлдир. Мәним төвсијәм будур ки, һәфтәдә 2-3 дәфә мәрһум Фәлсәфинин сөһбәтләриндән версинләр. Чүнки о бу пешәнин устады олуб. Халг онун сөһбәтләриндән чох бәһрәләнә биләр. Онун сөһбәтләри инди дә көһнәлмәјиб. Халг һәр заман әхлаги төвсијәләрә еһтијаҹлыдыр. Мәрһум Фәлсәфи һәм ајдын данышарды, һәм дә һамы ону гәбул едәрди.

Суал: Бу ҝүн тәблиғин вәзијјәтини неҹә дәјәрләндирирсиниз?

Ҹаваб: Гејд едим ки, кечмишдән мүгајисәдә хүтбә сәвијјәси бир гәдәр ашағы дүшүб. Теһрандан әтрафлы мәлуматым јохдур. Амма Гумда 2-3 хәтиб истисна олмагла ҝүҹлү минбәр ҝөрмүрәм. Натиглик сәнәтини тәләбәләр арасында ҝенишләндирмәк лазымдыр. Гәдимдә һәр шәһәрин бир нечә ҝүҹлү хәтиби оларды. Инди исә ја хәтиб јохдур, ја да оланлар зәифдир. Рәшт шәһәриндә Һәсән Һөҹҹәти адлы мәшһур хәтиб варды. Она Шималын Фәлсәфиси дејәрдиләр. Мәрһум Һисам Рәшти дә мәшһур рөвзәхан иди. Мән Теһрандан сонра даһа чох Шималда олардым. Мәрһум Ајәтуллаһ Зијбәринин дөврүндә 1 ај Рәшт Ҹаме Мәсҹидиндә минбәрә ҝетдим. Амол шәһәриндә дә чох минбәрдә олмушам.
Мәрһум Фәлсәфинин мәнә бөјүк лүтфү варды. Бир дәфә дедим ки, Тәнкабон шәһәриндә минбәрә ҝетмәк истәјирәм. Мәрһум Фәлсәфи Ајәтуллаһ Һаиринин шаҝирдләриндән олан Әбүлфәзл Әлламијә телеграм вурду ки, мәни тәгдим етсин. Һәмин шәһәрә чатанда имам ҹамаатын мәнзилиндә гонаг олдум. Хәбәр тутдум ки, Ајәтуллаһ Нури Һәмәдани, Ајәтуллаһ Ҹәвади Амулинин дә орада минбәри олур. Илк ҝүн халг мәним минбәримә тәрәддүдлә јанашды. Икинҹи ҝүндән диггәтләри артды. Елан етдим ки, сиз суал верин мән ҹаваб верим. Бу онлары бир гәдәр дә һәвәсләндирди. Бир дәфә минбәрдән дүшәндә гоҹа бир киши мәнә јахынлашыб деди: “Аға Садиги сизсиниз?” Дедим ки, бәли мәнәм. Деди ики ҝүндүр сәнин ардынҹа ҝәзирәм. Әҝәр сизи тапмасајдым Фәлсәфи мәндән инҹијәрди. Сонра мәним әшјаларымы имам ҹамаатын евиндән ҝөтүрүб өз евинә апарды.

Vilayet.nur-az.com


7114 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...