Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
09 Октјабр 2013

Бәдр дөјүшү

Ислам тарихиндә ибрәт долу һадисәләрдән бири дә Бәдр савашыдыр. Гуранын бир чох ајәләриндә бу һадисәјә ишарә олунуб. (бах: “Әнфал”, 5-51; “Бәгәрә”, 217, 218) Бәдр савашы мүсәлманларын илк бөјүк дөјүшүдүр. Бу дөјүшдә мүсәлманлар Гүрејш кафирләри илә вурушурдулар, Пејғәмбәр (с) өзү шәхсән бу дөјүшдә иштирак едиб вә дөјүшә команданлыг едиб. Мүсәлманлар бу дөјүшдә дүшмәнә ағыр зәрбә вурдулар. Бәдр савашында мүсәлманларын гәләбәсинә сәбәб олан алты һәрби ҝөстәриш барәсиндә Әнфал сурәсинин 45, 46 ҹы ајәләриндә сөз ачылыр. Әҝәр мүсәлманлар диҝәр дөјүшләрдә дә бу нөгтәләрә риајәт етсәләр гәләбә онларла олар. Ашағыда ујғун нөгтәләрә ишарә едәҹәјик.

Мүсәлманларын бу савашдакы гәләбәси олдугҹа гәрибә иди. Чүнки мүсәлманларын сајы дүшмәнин сајынын үчдә бириндән аз вә онларын силаһ-сүрсаты дүшмәнин силаһ-сүрсаты илә мүгајисә олунмаз дәрәҹәдә аз иди. Лакин бу дөјүшдә Аллаһын сонсуз лүтфү мүсәлманлара нәсиб олду. “Әнфал” сурәсинин 26 ҹы ајәсиндә охујуруг: “Јада салын о заманы ки, сиз кичик, аз вә зәиф бир груп идиниз, һәтта инсанларын сизи оғурламасындан горхурдунуз, лакин Аллаһ сизә пәнаһ вериб, көмәк етди.”

Бәдр савашы һиҹрәтин 2 ҹи илиндә баш верди вә дүшмәнин рүсвајҹасына мәғлубијјәтинә сәбәб олду. Инди исә бу гәһрәманлыгла баш верән дөјүшүн хүласәси илә сизи таныш едирик:

“Бәдр” су гујулары илә долу олан ҝениш бир мәнтәгәдир. Карванлар орада дајанар вә орадакы гујуларын сујундан истифадә едәрдиләр. Бәдр Мәдинә илә Мәккә арасында Мәдинәнин ҹәнуб гәрбиндә јерләширди. Бу мәнтәгәјә она ҝөрә бәдр дејилирди ки, орадакы суларын саһибинин ады Бәдр олуб.

Бәдр дөјүшүнүн сәбәби бу иди: Һиҹрәтин 2-ҹи илиндә Ҹәмадиул-әввәл ајында Пејғәмбәрә (с) хәбәр чатды ки, Кәрз ибн Ҹабир Гүрејшдән олан бир групла Мәдинә шәһәринә јахынлашыб, Пејғәмбәрин дәвәләрини вә диҝәр шәхсләрин һејванларыны гарәт едиб, Мәдинәнин мәһсулларына зәрәр вурур. Аллаһын рәсулу (с) јубанмадан дөјүш бајрағыны Әлијә (ә) верир вә о Һәзрәт бир дәстә мүһаҹирләрлә бирликдә гарәтчиләрин ардыјҹа ҝедирләр, Бәдр гујуларына чатырлар вә үч ҝүн орада дајанырлар, һәр нә гәдәр ахтарырларса, бир шәхси тапмајыб, Мәдинәјә гајыдырлар. (бу кичик дөјүш вә јахуд дөјүш һазырлығы биринҹи Бәдр, јахуд кичик Бәдр савашы адланыр)

Диҝәр бир тәрәфдән дә кафирләр Мәккәдә мүһаҹирләрин мүлкләрини мүсадирә етмишдиләр вә үмумијјәтлә Мәдинәдә мүсәлманлары игтисади мүһасирәнин сыхынтысында сахламаға чалышырдылар. Ајдындыр ки, әҝәр бу сыхынты давам етсәјди, ән азындан Исламын инкишафынын гаршысы алынаҹаг иди.

Пејғәмбәр (с) бу мүһасирәни сындырмаг үчүн тәдбирләрә әл атды, ән бөјүк тәдбир бундан ибарәт иди ки, Мәккә мүшрикләринин тиҹарәт карванларынын кечидини гадаған етди. Карванлара нәзарәт үчүн мүсәлманлардан 40 нәфәрини саваш гәһрәманларындан олан һәзрәт Һәмзә илә бирликдә лазым олан мәнтәгәјә јоллады. Пејғәмбәр (с) онларын ихтијарына 20 дәвә верди. Бу 40 нәфәр һәзрәт Һәмзәнин команданлығы алтында Мәдинә илә Гырмызы дәниз арасындакы мәнтәгәјә јолландылар. Мәккә карванларынын кечид јери һәмин мәнтәгә иди. Бу 40 нәфәр һәмин мәнтәгәдә гарол

чәкмәјә башладылар. Мәнтәгәнин 130 километр ени вар иди вә Мәккә карванлары орадан кечмәјә мәҹбур идиләр. Бир нечә ҝүн кечдикдән сонра бир карван ҝөрүндү, карван јахынлашдыгда Гүрејш карванларындан олдуғу мәлум олду. Карванын јанында 300 нәфәр вар иди. Һәмзә дөјүш елан етди, лакин Һәмзәнин савашдакы баҹарығы вә шүҹаәтиндән мәлуматлы олан кафирләр сүлһ тәклиф етдиләр. Һәмзә дә сүлһүн мәсләһәтли олдуғуну нәзәрә алыб дөјүшдән чәкинди. Бу әһвалатын үстүндән бир нечә һәфтә кечди. Ислам кәшфијјатчыларынын вердији мәлуматлардан мәлум иди ки, дүшмән әл чәкмәк истәмир, дөјүш тәдарүкү ҝөрүр вә игтисади мүһасирәни давам етдирмәјә чалышыр... Бир сөзлә фүрсәт ахтарыр.

Бу вәзијјәтдә Пејғәмбәрә (с) хәбәр ҝәлиб чатыр: “2000 дәвә илә ҝәлән бөјүк бир карван јолдадыр, карванда 50.000 динарлыг мал вар. Карван Мәдинәјә јахынлашыр вә Мәккәјә доғру ҝедир, карванын башчысы Әбу-Сүфјандыр; 40 нәфәр ону горујур вә һәмин тиҹарәтдә шәрик олан Мәккә әһалисинин әксәри карванла бирликдәдир.”

Пејғәмбәр (с) сәһабәләрә үз тутуб бујурур: “Бу Гүрејшин карваныдыр, она доғру һәрәкәт един, бәлкә Аллаһ бу васитә илә сизин ишләринизи асанлашдыра.”

Һиҹрәтин 2-ҹи илинин рамазан ајында 313 нәфәр мүсәлман Пејғәмбәрлә (с) бирликдә Мәдинәдән Бәдрә доғру һәрәкәт етдиләр. Бу шәхсләрдән 77 си мүһаҹирләрдән, галанлары исә Әнсардан иди. Топлам 70 дәвә вә үч ат вар иди.

Әбу-Сүфјан өз ҹасуслары васитәси илә Пејғәмбәрин (с) вә мүсәлманларын гәрарындан хәбәрдар олду. Ағлына ики фикир ҝәлди: 1-ҹи си бу иди ки, кәсә јолла бир шәхси чох тез бир заманда Мәккәјә ҝөндәрсин вә Мәккә әһалисини карванын тәһлүкәдә олмасындан хәбәрдар етсин. 2-ҹи си бу иди ки, карваны кәсә јолла Мәккәјә доғру апарсын.

Әбу-Сүфјанын елчиси Зәмзәм Мәккәјә тәләсди вә Мәккә мүшрикләрини һадисәдән хәбәрдар етди. Чох чәкмәди ки, тәгрибән 1000 нәфәр там дөјүш тәҹһизаты илә карванын хиласы үчүн Мәккәдән хариҹ олдулар.

Әбу-Сүфјан көмәк ҝәләнәдәк мүсәлманларын ҝәлиб, онлара чатаҹағыны билдији үчүн јолуну дәјишир вә кәсә јолла гачараг, карваны Мәккәјә чатдырыр.

Карванын гачмасы хәбәри Мәккә ордусуна чатыр. Орду башчыларынын дөјүш барәсиндә мүхтәлиф фикирләри вар иди, бәзиләринин фикри бу иди ки, карван хилас олдуғу үчүн онлар ҝери гајытсалар јахшыдыр, лакин бир груп јола давам етмәкдә исрарлы иди.

Әбу-Ҹәһл дөјүш тәрәфдары иди вә диҝәрләрини дә буна чағырырды. Нәһајәтдә дөјүш гәрары алдылар. Пејғәмбәр (с) 313 нәфәр мүсәлманлар илә бирликдә Бәдрдә иди, бу вахт Әбу-сүфјанын өз карваны илә бирликдә гачмасы хәбәрини һәзрәтә чатдырырлар. Диҝәр бир тәрәфдән хәбәр верирләр ки, дүшмән ордусу Бәдр тәпәләринин архасынадәк ҝәлиб чатыб. Сабаһында Бәдр дөјүшү баш верәҹәк ҝеҹә мүсәлманлар сүбһәдәк намаз, дуа илә мәшғул олдулар. Рамазан ајынын 17-си ҹүмә ҝүнү сүбһ Гүрејш ордусу там дөјүш тәҹһизаты илә тәпәләрин архасындан Бәдр мәнтәгәсинә доғру ирәлиләдиләр. Һәлә дә Гүрејш арасында дөјүш барәсиндә фикир ајрылығы вар иди. Лакин бир мәсәлә дөјүшү гәтиләшдирди вә о мәсәлә бундан ибарәт иди:

Гүрејш ордусундакылардан Әсвәд Мәхзуми адлы бири (кобуд бир инсан иди) мүсәлманларын һазырладығы су һовузуну ҝөрүр, һовузу ҝөрдүкдән сонра үч ишдән бирини ҝөрмәји гәрара алыр: Ја һовузун сујундан ичәҹәк, ја ону мәһв едәҹәк, ја да бу јолда өләҹәк. Бу гәрарыны һәјата кечиртмәк үчүн мүшрикләрин сырасындан хариҹ олур вә һовуза јахынлашыр. Орада һәзрәт Һәмзә, Исламын шүҹаәтли дөјүшҹүсү илә гаршылашыр, Һәмзә онун гычына бир зәрбә ендирир вә гычы бәдәниндән ајрылыр, о сүрүнәрәк өзүнү һовуза чатдырыб онун сујундан ичмәјә чалышыр, Һәмзә диҝәр бир зәрбә илә ону суда өлдүрүр.

Бу һадисәдән сонра әрәбләрин көһнә адәт-әнәнәләринә әсасән тәкбәтәк дөјүш башлајыр. Дүшмәнин шүҹаәтли шәхсләриндән үч нәфәр, Үтбә, гардашы Шәјбәһ (Рәбиәнин өвладларындан) вә Вәлид (Үтбәнин өвлады) мејдана ҝәлиб, дөјүшҹү тәләб етдиләр.

Әнсарадан үч нәфәр мејдана чыхды. Вәлид онлары таныјыб деди: “Сиз Мәдинә әһалисиндәнсиниз, сизинлә ишимиз јохдур, бизим гөвмүмүздән оланлар бизлә дөјүшә чыхсынлар.”

Аллаһ рәсулу (с) әмиси оғланлары Үбәјдә вә Әлини (ә) вә әмиси Һәмзәни мејдана ҝөндәрди. Јашларына ујғун олараг Әли (ә) Вәлидлә, Һәмзә Шәјбәһ илә вә Үбәјдә Үтбә илә дөјүшә башлады. Чох гыса бир мүддәтдә Әли (ә) вә Һәмзә өз рәгибләрини мәһв етдиләр лакин Үбәјдә бир иш ҝөрә билмәмишди. Һәр бири диҝәринә зәрбәләр вурурду. Әли (ә) өнә кечиб Үтбәни өлдүрдү. Бу гајда илә илк һүҹумда мүшрикләр өз адлы дөјүшчүләриндән үчүнү итирдиләр. Даһа сонра Ас ибн Сәид Әли (ә) илә мүбаризә апармаг үчүн мејдана чыхды. Әли (ә) ону да өлдүрдү, даһа сонра Әбу-Сүфјанын оғлу Һәнзәлә вә Нофәл мејдана ҝәлди, Әли (ә) онлары да өлдүрдү вә башга дөјүшҹүләр дә мејдана ҝәлирдиләр вә мәғлуб олурдулар.

Нәһајәтдә дөјүш Исламын гәләбәси илә баша чатды. Мүсәлманлардан 14, јахуд 22 нәфәр шәһид олдулар.

Кафирләрдән 70 нәфәр өлдүрүлдү вә 70 нәфәр әсир ҝөтүрүлдү, өләнләрдән 35-и јахуд, 36-сы бу дөјүшдә Ислам бајрағдарынын, јәни Әлинин (ә) зәрбәси илә һәлак едилди. Өләнләрин бир чоху Әбу-Ҹәһл ибн Үтбә, Һәнзәлә ибн Сүфјан, Үтбә вә Шәјбәһ кими ширк башҹыларындан иди. (Тарихи-тәбәри, ҹ.2, с.270 дән сонра; Мүфидин “Иршад” әсәри, с.32 вә диҝәр әсәрләрә мүраҹиәт олунуб)

Бәли бу дөјүшүн әсас сәбәбкары Әбу-Ҹәһл, дүшмәнин команданы олан бу шәхс тәкәббүрлә анд ичди ки, өз ордусу илә Бәдр мәнтәгәсинә ҝәлиб, үч ҝүн орда галаҹаг, карванын хилас олмасынын шәрәфинә шәраб ичәҹәк, дәвәләр кәсәҹәк, гонаглыг верәҹәк вә өз гәләбәсинин сәсини һамыја ешитдирәҹәк. Лакин о бу дөјүшдә рүсвајҹасына мәғлуб олду. Әбдуллаһ ибн Мәсуд адлы гоҹа вә зәиф бир чобан онун башыны бәдәниндән ајырды, бир ипә бағлајыб сүрүјә-сүрүјә Пејғәмбәрин (с) јанына ҝәтирди.

Шәраб әвәзинә өлүм гәдәһләрини галдырдылар вә мүғәнниләр әвәзинә нөвһәчиләрин онларын матәминә охудуғу нөвһәләрә гулаг асдылар.

Гәләбә үчүн алты ҝөстәриш

Бу барәдә уҹа Аллаһ тәрәфиндән ајәләр назил олду вә бу ајәләрдә мүсәлманлара алты мүһүм ҝөстәриш верилди. Мүсәлманлар һәмин алты ҝөстәришә әмәл етмәклә дүшмәни Бәдр дөјүшүндәки кими рүсвајҹасына дармадағын етдиләр. Әҝәр биз дә бу ҝүн һәмин алты ҝөстәриши иҹра етсәк, шүбһәсиз гәләбәјә наил оларыг. Бу ајәләр Әнфал сурәсинин 45, 46 вә 47 ҹи ајәләридир. Ајәләрдә бујурулур: “Еј иман ҝәтирәнләр һансыса бир групла дөјүшә башладыгда (ашағыдакы алты ҝөстәришә әмәл един):

1. Сабитгәдәм олун

2. Гәләбә чалмаг үчүн Аллаһы чох јад един

3. Аллаһын вә Пејғәмбәринин (с) ҝөстәришләринә итаәт един

4. Мүбаһисә етмәјин (вәһдәти горујун) ки, бу сиздә сүстлүк јаратмасын вә руһијјәниз зәифләмәсин, иззәтиниз кичилмәсин.

5. Истигамәтли олун, чүнки Аллаһ истигамәтлиләрләдир.

6. (Әбу-Ҹәһл вә онун јолдашлары кими) Тәкәббүр вә һәвәс үзүндән, өзүнү ҝөстәрмәк үчүн мејдана ҝәләнләрә охшамајын - о шәхсләр ки, инсанлары Аллаһ

јолундан сахламаг үчүн мејдана чыхдылар. Аллаһ онларын әмәлләриндән хәбәрдардыр.”

нур-аз/ андисһегом.ҹом
тәрҹ: М.Әһмәд


6851 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...