Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
17 Мај 2019

Һәр бир әмәли мәна илә јүкләјән амил

Бисмилләһир-Раһмәнир-Раһим!

Артыг мүбарәк Рамазан ајынын мүәјјән һиссәси архададыр. Бу ај - инсана руһи тәравәт вә јениләшмә вермә, руһи ојаныш бәхш етмә бахымындан мисилсиз бир фүрсәтләр тәгдим едир.

Уҹа Аллаһдан диләјирик ки, ҹәми инанҹ әһлинә бу мүбарәк ајын галан һиссәсиндә фәзиләт вә немәтләрдән фајдаланмаг төвфигини гисмәт етсин, иншәаллаһ!

Нијјәт - ишин тәмәлидир

Бәһсимиздә әзиз Пејғәмбәримизин (с) Рамазан ајы илә бағлы мәшһур хүтбәсинин бәзи һиссәләринә диггәт едәҹәјик. Аллаһын Рәсулу (с) бу ајлар султанынын бөјүк кәрамәтләрини мүбарәк изаһында бизләрә бәлли едир: "...Бу ајда алдығыныз нәфәсләр - зикр, јатмағыныз - ибадәт, әмәлләриниз - гәбул, етдијиниз дуалар - мүстәҹәб олар..."

Һәдисин давамында бујурулур: "Елә исә Аллаһ Тәаладан саф нијјәт вә сидг үрәклә истәјин ки, ҝүнаһ вә пис әмәлләриниздән кечиб, сизләрә бу ајда оруҹ тутмағы, Гуран тилавәт етмәји гисмәт етсин».

Бурадан ајдын олур ки, бу ајдан бәһрәләнмәјин, немәтләриндән истифадә етмәјин зәрури вә кафи шәрти - саф нијјәт вә сәмими дурумдур. Бу шәрт әвәзолунмаз характер дашыјыр вә мүбарәк һәдисдән ҝөрүндүјү кими, ҝүнаһ вә пис әмәлләрдән гуртулмағын, төвбә, бағышланма диләмәјин, ибадәт вә итаәтләрин инсана гисмәт олмасынын бүнөврә шәртләриндәндир.

Нијјәт - Исламда ән мөһкәм институсионал әсаслардан, ән әһәмијјәтли мөвзулардандыр. Нијјәт - бир дујғу, емосија, һисс дејил. Әслиндә нијјәт - мүәјјән мәнада әмәлдир вә функсионал сәҹијјә дашыјыр. Јәни, нијјәт ирадәви хүсусијјәтә маликдир.

Бир сыра Ислами мәтнләрдә биз бунун тәсдигини ҝөрүрүк. Белә ки, бунларда мәркәзи хәтт олараг нәинки тәк әмәлин нијјәтә бағлылығы кечир, һәтта, демәк олар ки, әмәлин нијјәтин тәзаһүрү олараг, нијјәтин мәһсулу олараг тәгдиматына раст ҝәлинир.

Һәзрәт Әлидән (ә) бу мөвзуда чох әламәтдар бир һәдис нәгл едилир: "Нијјәт - ишин тәмәлидир».

Инсан бәндәлик етмәк истәсә, илк нөвбәдә нијјәтинә диггәт јетирмәлидир. Бәндәлик тәк намаза гајытмыр - сөзсүз ки, намаз бәндәлијин зирвә тәзаһүрүдүр - амма бурада мәтләб тәк намаз дејил. Инсан бәндәлик етмәк истәсә, һәр нә иш ҝөрүр, һәр нә едир - сырф Аллаһа хатир етмәлидир.

Аллаһа хатир нә демәкдир?

"Аллаһа хатир» нә демәкдир? Нијјәтин дүрүстлүјү - фәгәт Мүтәал Аллаһын ризајәти, разылығы үчүн һәр һансы бир иши ҝөрмәкдән кечир. Истәр рузи далынҹа ҝетмәк олсун, истәр һәјат јолдашына, балаларына гајғы олсун, гоһумлара баш чәкмәк, виҹданлы һәјат сүрмәк, дүзүнү демәк, принсипиал вәтәндаш мөвгеји сәрҝиләмәк - һәр бир ишдә ки, инсанын гајәси Илаһи әһкамы јашатмаг, јәни Аллаһын мәсләһәт билдији ишләрә дәстәк вермәк вә бәјәнмәдији ишләрдән чәкинмәкдир - елә бәндәлик будур.

Башга мәфкурәләрдә, дүнјаҝөрүшләриндә "дини" вә "дүнјәви" анлајышларыны бир-бириндән ајырырлар. Јәни бунларда беләдир ки, бир вар инсанын руһи-мәнәви һәјаты, бир дә вар һансыса диҝәр һәјаты. Ислам дини белә бөлҝүнү гәбул етмир. Исламын мәнтигиндә инсан - тамлыг, һармонија ифазә едән бир варлыгдыр вә онун бүтүн фәалијјәти ваһид үнвана - камиллик һәдәфинә јөнәли олдугда, әһәмијјәтлидир.

Бәс һәјатын ән мүхтәлиф саһәләриндә инсанын фәалијјәтини тәнзимләјән амил нәдир? Мәһз һәмин бу нијјәт! Бу, бир мүбарәк ортаг мәхрәҹдир ки, инсанын бүтүн әмәлләринин тәнзимләнмәсиндә мүәјјәнедиҹи рол ојнајыр.

Инсан әҝәр бир иш ҝөрдүкдә "гүрбәтән иләллаһ» - "Аллаһа јахынлашмаг» нијјәтини рәһбәр тутурса, онда бу ишин нәтиҹәси дә бәрәкәтли олаҹаг. Ишләрин нәтиҹәсинин олмасы өзү нәдир? Мәлум олдуғу кими, инсанын дүнја һәјатында ҝөрдүјү ишләр - писи дә, јахшысы да - онун ахирәт һәјатына иникас олунур. Вә бу бахымдан о әмәлә о заман нәтиҹәли демәк олар ки, бу, инсанын ахирәтдә карына ҝәлсин. Әмәли нәтиҹәли нә едир? Нијјәт, даһа доғрусу, нијјәтин дүзҝүнлүјү. Тәмәлсиз, бүнөврәсиз һеч бир бина мөвҹуд ола билмәдији кими, нијјәтсиз дә әмәл јашамаз.

Әмәлин мөвҹудлуғу нијјәтләдир

Имам Сәҹҹаддан (ә) нәгл едирләр: "Әмәл јалныз нијјәтләдир".

О әмәлләрин перспективи вар, о әмәлләрин Аллаһ Тәала гәбул едәнидир ки, бунларын мәнбәјиндә халис нијјәт дурсун. Нијјәти бәндәлик олмајан әмәлләрин гәбуледәни Аллаһ дејил, ләнәтлик иблисдир. Бизә там ајдын олур ки, нијјәт әмәлин бүтүн мәрһәләләриндә мүшаијәтчидир. Әҝәр инсан ахырадәк ҝөзәл нијјәтдә булунса, әмәли ону руһани зәнҝинликләрә говушдураҹаг. Әкс тәгдирдә, инсан өзүнү зилләтә салмыш олур.

Имам Ҹәфәр Садигдән (ә) нәгл едилән һәдисдә исә тамамилә јени мүстәви ачылыр: "Һеч бир бәдән, нијјәти ҝүҹлү олдуғу шеји јеринә јетирмәкдә аҹиз дејил».

Нијјәтин паклығы, сафлығы, тәмизлији о гәдәр мүәјјәнедиҹидир вә ејни заманда о дәрәҹәдә руһи ҝүҹә сәбәб олур ки, истәнилән ҝөзәл иши инсана ҝөрдүрә биләр. Минләрлә рәзиләтләр вар ки, инсанын тагәти олмаз онлара нәинки галиб ҝәлсин, һәтта ҝүҹ ҝөстәрмәјә ҹәһд етсин. Вә минләрлә ҝөзәлликләр вар ки, инсан онлары јеринә јетирмәјә аҹиз олар. Амма нијјәти ҝүҹлү олдугда, ихласы һәгиги олдугда, бу, онун үчүн сон дәрәҹәдә асан бир ишә чеврилир.

Әбәдијјәтин нөвүнү нијјәт мүәјјән едәр

Нијјәтлә бағлы диҝәр бир мүстәви, Имам Ҹәфәр Садигдән (ә) нәгл едилән мүбарәк һәдисдә ачыгланыр: "Ҹәһәннәм әһли әслиндә она ҝөрә (орада) сахланылыр ки, онларын дүнјада нијјәтләри, орада әбәди галса идиләр, Аллаһа гаршы һәмишә итаәтсизлик етмәк олуб. Беһишт әһли дә әслиндә она ҝөрә ҹәннәтдә әбәди галыр ки, онларын да нијјәтләри, әҝәр дүнјада галса идиләр, әбәди олараг Аллаһа итаәт етмәк олуб. Демәли, һәр ики дәстәнин әбәдилијинин сәбәби - онларын нијјәтләридир».

Динимиз сон дәрәҹәдә ҝөзәл бәлағәтлә инсанын мүгәддәратынын мәһз онун өзүнүн әлиндә олмасыны ачыглајыр. Инсан нијјәтини дүрүст етсә, о, дүнјадајкән јарадылыш һармонијасына мүнасибәтдә өз јерини вә ролуну мүәјјәнләшдирир. Инсан едә биләр ки, дағыдыҹылыгла мәшғул олсун вә едә дә биләр ки, өзүнә ҝөзәл агибәт һазырласын. Зүлмәт әһли дүнјада минилләр боју галаҹаглары тәгдирдә белә, јенә дә өз чиркин мәфкурәләрини јашадаҹаг, инсанларын һаггыны баса-баса зүлмә дәстәк верәҹәк, ејбәҹәрлији төрәдәҹәкдиләр.

Амма өз гајәсини инсанлара хидмәтдә ҝөрән, Илаһи әдаләтин бәргәрар олунмасына төһфә верән инсан исә, нә гәдәр чох јашајаҹагса, руһи тәкамүлү ону дүнјада да һәгиги ҝөзәллијә говушдураҹагды.

Имам Садигдән (ә) нәгл едилән диҝәр һәдисдә билдирилир: "Аллаһ Тәала Гијамәт ҝүнү инсанлары мәһшәрә нијјәтләри әсасында ҝәтирәҹәкдир».

Демәк, инсанын Аллаһ дәрҝаһына дөнүш едәҹәји ҝүндә әлдә етдији варлығы - нијјәтинин мәһсулудур. Хош агибәт - инсан олараг өз тәклифини анлајан вә јеринә јетирән шәхсләрләдир.

Аллаһ Тәала бизләри дә, ҹәми инсанлары да тәклифини дәрк едиб, нијјәти халис оланлардан гәрар версин, иншәаллаһ!

Јахшы нијјәтин өзү бир әмәлдир

Аллаһын Елчисиндән (с) нәгл едилән һәдисдә билдирилир: "Еј ҹамаат! Әмәлләр јалныз нијјәтләдир. Әслиндә, һәр бир кәсә, нијјәтиндә олдуғу шеј чатаҹагдыр».

Һәзрәт Әлидән (ә) нәгл едилир: "Јахшы нијјәтин өзү бир әмәлдир".

Нијјәт јалнызҹа руһи бир һаләт дејил. Нијјәт јалнызҹа әмәлин характерини, әмәлин психоложи аурасыны тәшкил едән мүһүм амил дејил. Нијјәт - өзү дә бир әмәлдир. Јәни хош нијјәтә наил олмаг - ирадәви бир просесдир, сечимин мәһсулудур вә нәтиҹә етибарилә, нијјәти тәмизләмәк - о нијјәтин тәнзимләдији әмәлин өзүндән дә даһа әһәмијјәтли бир мәсәләдир.

Нијјәт өз-өзүнә јахшы вә ја пис ола билән дејил. Нијјәт - гәлбин мәһсулудур, инсанын рәһбәр тутдуғу категоријаларын, риајәт етдији һәјат фәлсәфәсинин, бир сөзлә - инсанын руһи-мәнәви һаләтини тәнзимләјән амилләр топлусунун нәтиҹәсидир. Бүтүн башга әмәлләрин башланғыҹы, мүгәддимәси мәһз нијјәтдир. Бу мүгәддимә мүбарәкләшмәсә, инсанын Аллаһа говушмаг амалы илә тәнзимләнмәсә, демәли, инсанын төрәмә әмәлләринин нә бәрәкәти, нә дә бир фајдасы олаҹагдыр.

Сәһабәләрдән бири Һәзрәт Әлијә (ә) билдирир ки, гардашынын арзусу вар иди ки, Ҹәмәл мүһарибәсиндә иштирак етсин вә Аллаһ Тәаланын дүшмәнләри неҹә гәһр етмәсинин шаһиди олсун. Һәзрәт Әли (ә) о кишидән сорушур: "Гардашынын үрәји бизимләдир?" Деди: "Бәли". Имам Әли (ә) бујурду ки, лОнда о, бизимлә олуб».

Әҝәр инсанын гәлби мин километрләрлә кәнарда һагг мүбаризәси апаран гардашлары иләдирсә, онда Мүтәал Аллаһын нәзәриндә о, һәмин инсанларла бирҝә һесаб едилир. Әлбәттә ки, бунун әкси дә доғрудур - инсан зүлмә гәлби илә дә белә дәстәк вердикдә, һәмин зүлмә шәрик олур.

Диҝәр һәдисдә Һәзрәт Әлидән (ә) нәгл едирләр: "Аллаһын һәр бир шәхсә бәхшиши, (онун) нијјәти гәдәринҹәдир".

Әлбәттә, Аллаһ бәхшиш едән, һәдијјә едәндир. Амма һәмин бәхшишин мигдары, сәвијјәси - инсанын нијјәти гәдәрдир. Нијјәт ҝөзәл олдугҹа, Илаһи рәһмәтин дәрәҹәси дә артыр.

Нијјәтлә бағлы мүәјјән ҝүндәлик тәтбигли мәсәләләр дә вардыр. Пејғәмбәримиз (с) ән јахын сәһабәләриндән бири олан Әбазәр Гәффаријә бујурур: "Еј Әбазәр! Бүтүн мәсәләләрдә, һәтта јемәк вә јатмағында да пак нијјәтли ол!".

Демәк, инсанын ирадәви дуруму, онун бүтүн һәјати мәсәләләриндә, һәтта илк ҝөрүнүшдә аз әһәмијјәтли ҝөрүнә биләҹәк ишләрдә дә тәтбигатыны тапыр. Һәјатын бүтүн чаларларында инсан Аллаһын разылығыны әлдә етмәји дүшүнмәлидир. Јејәндә дә, јатанда да, диҝәр ишләриндә дә инсанын нијјәти топладығы енержини бәшәријјәтә хидмәтә, әтрафа ишыг јајмаға сәрф етмәк олмалыдыр.

Бу бәһс, Имам Садигдән (ә) нәгл едилән һәдислә ҝөзәл сурәтдә тәсдигләнир: "Инсан ҝәрәк бүтүн һәрәкәтләриндә вә һәрәкәтсизлијиндә пак нијјәтли олсун. Чүнки, әҝәр ортада бу мәна олмаса, (һәмин инсан) гафилләрдәндир».

Инсан бир әмәли јеринә јетирәндә дә, бундан дашынанда да ҝәрәк дүзҝүн нијјәти рәһбәр тутсун. Данышмаг лазым ҝәлдикдә дә, сусмағын зәрури олдуғу јерләрдә дә һәгиги мејар - Аллаһын разылығы олмалыдыр.

Рәсулаллаһдан (с) диҝәр јердә бујрулур: "Ән фәзиләтли әмәл - дүзҝүн нијјәтдир".

Аллаһ Тәала бүтүн инсанлары пак нијјәтлә һәрәкәт едәнләрдән гәрар версин, иншәаллаһ!

Ҝөзәл нијјәт инсанын рузисини артырар

Һәзрәт Әлидән (ә) нәгл едилән һәдисдә исә, нијјәтлә инсанын дахили аләминин бағлылығына ишарә едилир: "Нијјәтин ҝөзәллији - инсанын тәбиәтинин ҝөзәллијидир".

Бурада биз, нијјәтлә инсанын дахили аләминин бирбаша әлагәсини сезирик. Инсан нә гәдәр саф гәлбли оларса, онун дахилиндә әрсәјә чатан нијјәт дә ејнитәбиәтли олаҹагдыр. Инсанын нијјәтинин неҹәлији, онун дахилинин ҝүзҝүсүдүр. Дахилиндә рәзил хисләтләр јува салдыгда, нијјәти дә мүвафиг олур. Вә дахили Илаһи мәһәббәтдән гајнагландыгда, гәлбинин төрәмәси олан нијјәт дә ҝөзәл олур.

Нијјәтин јахын вә узаг мүгәддәратлара јетишмәкдә ролу исә, Һәзрәт Әлидән (ә) нәгл едилән диҝәр һәдисдә ҝөстәрилир: "Ҝөзәл нијјәт, амал вә арзулара чатдырыр".

Нијјәтлә рузинин әлагәсинә дәлаләт едән һәдисдә исә Имам Ҹәфәр Садигдән (ә) нәгл едилир: "Кимин нијјәти ҝөзәл олса, Аллаһ онун рузусуну артырар".

“Инсан өз вәзифәсини јеринә јетирмәк үчүн нә гәдәр ибадәт етмәлидир?” суалынын ҹавабында Имам Ҹәфәр Садиг (ә) бујурмушдур:"Итаәтдә ҝөзәл нијјәтә малик олмалыдыр".

Јәни динимиз бујурур ки, әҝәр инсан өз ибадәт вә итаәтләриндә ҝөзәл нијјәтә әсасланырса, бу, онун бәндә олараг вәзифәсинин јеринә јетирмәсинә дәлаләт едир.

Ејни заманда динимиз нијјәтин пислијинин аҹы нәтиҹәләри барәдә хәбәрдарлыг етмәклә дә, инсаны гәлби сафлыға доғру јөнәлдир. Һәзрәт Әлидән (ә) нәгл едилән һәдисдә билдирилир: "Бәднијјәтлилик - ҝизли бир дәрддир".

Диҝәр һәдисдә Һәзрәт Әли (ә) бујурур: "Нијјәтин пислији илә бәрәкәт арадан ҝедәр".

Пис нијјәтләр, гәлби гаралыг фәрдләрдән, аиләләрдән, топлумлардан бәрәкәти совуруб апарар. Нәтиҹә етибарилә, бәднијјәт дурум бүтүн мүмкүн писликләрин гапысыны инсанын үзүнә ачар.

Ејни заманда нијјәтин дәјишән, тәкамүл-тәнәззүлә мәруз галан бир категорија олмасы да бизә чатдырылыр. Һәзрәт Әлидән (ә) бу мөвзуда нәгл едилән һәдисдә билдирилир: "Нијјәт писләшәндә, гаршыја бәла вә чәтинликләр чыхар".

Вә бәһсин јекунунда бир даһа Пејғәмбәримиздән (с) нәгл едилән төвсијәнин әһәмијјәтинә вараг: "Елә исә Аллаһ Тәаладан саф нијјәт вә сидг үрәклә истәјин ки, ҝүнаһ вә пис әмәлләриниздән кечиб, сизләрә бу ајда оруҹ тутмағы, Гуран тилавәт етмәји гисмәт етсин".

Нәзәрә алаг ки, бу, бир ирадәви мәсәләдир вә нијјәтләримизи ҝөзәлләшдирәк ки, әмәлләримиз дә ҝөзәл олсун. Аллаһ бу ишдә ҹәми инанҹ әһлини мүвәффәг етсин!

Аллаһым, бизләри вә бүтүн инанҹ әһлини дүнја вә ахирәтдә Һәзрәт Пејғәмбәр (с) вә Әһли-Бејти (ә) илә бирҝә ет!

Аллаһым, милләтин вә үммәтин гаршысында дуран чәтинликләрин һәлл олмасыны, ишғал алтында олан торпагларын азад олмасыны, хәстәләрин шәфа тапмасыны, јохсулларын, аҹларын, мүшкүлү оланларын проблемләринин һәллини нәсиб ет!

Аллаһым, 12-ҹи Имам - Һәзрәт Мәһди Саһиб-әз-Заманын (ә.ф.) тезликлә зүһур етмәсини инајәт ет! Амин!


655 дәфә бахылыб
در حال ارسال اطلاعات...