Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
04 Јанвар 2019

Имам Әлинин (ә) Азәрбајҹан валисинә мәктубу

Валилик вәзифәси сәнин үчүн азугә газанмаг васитәси дејил, бу вәзифә сәнин өһдәндә олан бир әманәтдир
Имам Әли (ә) Осман тәрәфиндән Азәрбајҹана вали тәјин едилмиш Әшәс ибн Гејсә мәктубунда јазыр:

وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَةٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَةٌ وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَکَ لَیْسَ لَکَ أَنْ تَفْتَاتَ فِی رَعِیَّةٍ وَ لاَ تُخَاطِرَ إِلاَّ بِوَثِیقَةٍ وَ فِی یَدَیْکَ مَالٌ مِنْ مَالِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَنْتَ مِنْ خُزَّانِهِ حَتَّى تُسَلِّمَهُ إِلَیَّ وَ لَعَلِّی أَلاَّ أَکُونَ شَرَّ وُلاَتِکَ لَکَ. وَ اَلسَّلاَمُ

“Валилик вәзифәси сәнин үчүн азугә газанмаг васитәси дејил, бу вәзифә сәнин өһдәндә олан бир әманәтдир. Сән өзүндән јухарынын ҝөстәришләринә итаәт етмәлисән.
Рәијјәтин ишләриндә өз истәдијин кими давранмаға (диктаторлуг етмәјә) һаггын јохдур. Сәнә әмр ҝәлмәјинҹә, мүһүм ишләрә дә ҝиришә билмәзсән. Сәнин әлиндә бәнзәрсиз вә бөјүк Аллаһын малларындан вардыр. Ону мәнә чатдырана кими Аллаһын хәзинәдарларымдан бирисән. Үмидварам ки, мән сәнин үчүн пис рәһбәр олмајым. Вә салам олсун.”
Әшәс ибн Гејс ким олуб?
Əбу Мәһәммәд Әшәс ибн Гејс Кинди һиҹрәтдән тәгрибән 24 ил әввәл Һәдрамавт мәнтәгәсиндә дүнјаја ҝәлмишдир. О, 9-ҹу һиҹри илиндә Кинди гәбиләсиндән бир нечә нәфәрлә бирликдә Мәдинәјә ҝәләрәк мүсәлман олмушдур . Ислам Пејғәмбәринин (с) вәфатындан сонра Әшәс, Әбу Бәкрлә бејәт етмәмишдир вә онун нүмајәндәси Зијад ибн Лубејд илә мүһарибәјә галхмышдыр. Бу мүһарибәдә мәғлуб олан Әшәс әсир дүшмүш вә Мәдинәјә ҝәтирилмишдир. Әбу Бәкр ону азад етмиш вә онун баҹысы илә евләнмишдир.
Әбу Бәкрин өлүмүндән сонра Өмәр ибн Хәттабын дөврүндә Ирагин фәтһиндә, Гадисијјә вә Јәрмук дөјүшләриндә иштирак етмиш, бу дөјүшләрдә бир ҝөзүнү дә итирмишдир. Куфә шәһәри салындыгдан сонра орада јашамышдыр. Әшәс, Османын дөврүндә онун тәрәфиндән Азәрбајҹан үзрә вали тәјин едилмишдир .
İмам Әлинин (ә) хәлифәлији дөврүндә Әшәс Азәрбајҹан вә Әрмәнијјә мәнтәгәләри үзрә вали олараг галмышдыр. Сиффејн дөјүшүндә Әшәс Муавијәјә гошулмаг истәди вә Муавијә илә мәктублашды , амма бу барәдә өз јолдашлары илә мәсләһәтләшдикдә, онлар шамлылара гошулмағы пис дәјәрләндирдиләр, беләликлә Әшәс өз фикриндән дашынды . Муавијә Имам Әлинин (ә) Әшәсә етимад ҝөстәрмәдијини бәһанә едәрәк ону өз тәрәфинә чәкмәк истәдији бир вахтда Имам (ә) ону өз ордусунун бир һиссәсинә сәркәрдә тәјин етди . Илк дөјүшдә Муавијәнин ордусу Фәрат чајыны Имамын (ә) ордусунун үзүнә бағлады. Әшәс ибн Гејс һәзрәтин иҹазәси илә Фәрат чајыны Шам гошунундан ҝери алды . Дөјүш әснасында мәғлубијјәти һисс едән Муавијә өз гардашы Утбә ибн әби Суфјаны дөјүшүн дајандырылмасы тәклифи илә Әшәсин јанына ҝөндәрди. Лакин Әшәс бу мүзакирәдә Имам Әлини (ә) тәрифләјәрәк онун тәрәфини сахлады вә мүһарибәнин дајандырылмасы барәдә мүсбәт ҹаваб вермәди . Лакин Ләјләтул-һәрирдә Имам Әлинин (ә) ордусу гәләбәнин бир аддымлығында олдуғу вахт Әшәс Кинди гәбиләсинин дөјүшчүләри арасындан ајаға галхараг чыхыш етди вә дөјүшү тәрк етмәји мәсләһәт билди. Рәвајәтә әсасән, Әшәсин чыхыш хәбәрини Муавијәјә вердикдән сонра Муавијә Гуран вәрәгләрини низәјә вурмағы әмр етди . Јәгуби дә Әшәс вә Муавијә арасында мәктублашма вә әлагә олдуғуну ачыг-ашкар гејд едир . Бу һадисәдән сонра Әшәс, Имам Әлидән (ә) тәкидлә истәди ки, мүһарибәни дајандырсын . Муавијәнин һәкәм тәјин етмәк тәклифинин гәбул едилмәсиндә вә Ираг тәрәфиндән Әбу Муса Әшәринин һәкәм сечилмәсиндә дә Әшәсин бөјүк ролу олмушдур. О, һәтта Имам Әли (ә) тәрәфиндән Абдуллаһ ибн Аббас, јахуд Малик Әштәрин нүмајәндә сечилмәси илә бәрк мүхалифәт етмишдир. Јәгубинин нәглинә әсасән, сүлһ мүгавиләсиндә Имам Әлинин (ә) Әмирәлмөинин ләгәбинин јазылыб-јазылмамасы барәдә ики орду арасында ихтилаф јарандыгда Әшәс бу ләгәбин мүгавиләдән ҝөтүрүлмәсини истәмишдир .
Хәвариҹ зүһур етдикдән сонра Имам Әли (ә) бүтүн мүмкүн васитәләрдән истифадә едәрәк онларла мүдара етмәјә тәлаш етди. Амма Әшәс, Муавијә илә мүһарибәдән әввәл Хәвариҹлә дөјүшмәјә тәкид едирди .
Хәвариҹә гаршы Нәһриван дөјүшүндән сонра Имам Әли (ә) өз тәрәфдарларыны Муавијә илә дөјүшә чағырды, амма Әшәс мүһарибә јорғунлуғуну бәһанә ҝәтирди. Онун бу һәрәкәти Имамын (ә) ордусунда тәсир гојду вә һәзрәт Куфәјә гајытды .
Имам Әлинин (ә) шәһадәт мәсәләсиндә Әшәсин Ибн Мүлҹәмлә әлагәсиндән данышылса да бу барәдә ганеедиҹи бир нәтиҹәјә ҝәлмәк мүмкүн дејилдир.
Əмирәлмөминин Әли (ә) Әшәсә етимад ҝөстәрмәмишдир, һәтта бир дәфә Куфә минбәриндә Әшәслә сәрт данышмышдыр . Нәглә әсасән, бир дәфә Әшәс Имам Әлини (ә) өлүмлә тәһдид етмишдир .
Бир нәглә ҝөрә, Әшәсин Ибн Мүлҹәмин һәзрәт Әлијә (ә) гаршы планындан хәбәри олмушдур. Ибн Мүлҹәм Имамы (ә) өлдүрмәк үчүн Мисирдән Куфәјә ҝәләндә дә Әшәсин евиндә галмышдыр вә онун Әшәслә ана тәрәфиндән гоһум олдуғу дејилир . Бир рәвајәтә ҝөрә, Имам Әли (ә) Куфә мәсҹидинә дахил олмаздан өнҹә Әшәс, Ибн Мүлҹәмә бу мәзмунда бир ҹүмлә деди: “Сүбһ ачылмаздан габаг өз мәгсәдинә тәрәф тәләс.” О вахт мәсҹиддә олан Һиҹр ибн Әдијј, јахуд Әфиф Кинди онларын бу данышығыны ешитди. Имам (ә) шәһид олдугда бу ишдә Әшәсин әли олдуғуну дедиләр, лакин Әшәс буну инкар етди .
İмам Әлинин (ә) шәһадәтиндән сонра Әшәс чох јашамады вә бәзиләри онун Имамдан (ә) сонра ҹәми 40 ҝүн јашадығыны јазыблар.
Кулејни “Кафи” китабында Имам Садигдән (ә) белә нәгл едир: “Әшәс ибн Гејс Әмирәлмөмининин (ә) гәтлиндә шәрикдир, онун гызы Ҹөдә Һәсән ибн Әлини (ә) зәһәрләмишдир вә оғлу Мәһәммәд дә Һүсејн ибн Әлинин (ә) шәһадәтиндә иштирак етмишдир.”
Тарихә әсасән, Әшәсин бөјүк оғлу Мәһәммәд Имам Әлинин (ә) сәһабәси Һиҹр ибн Әдијјин тутулмасында фәал иштирак етмишдир. О, Зијад ибн Әби Суфјан вә Ибн Зијадын ҝүвәндији әмирләрдән олмушдур, Кәрбәла фаҹиәсинә аз галмыш Һани ибн Үрвә вә Мүслим ибн Әгилин тутулмасы вә гәтлиндә иштирак етмишдир .
Әшәсин диҝәр бир оғлу Имам Һүсејни (ә) Куфәјә дәвәт етмиш, лакин Ибн Зијадын ордусуна гошулмушдур вә Имама (ә) јаздығы мәктубу инкар етмишдир . Имам Һүсејн (ә) шәһид олдугдан сонра һәзрәтин әјниндәки либасыны оғурламышдыр .
Əшәсин гызы Ҹөдә атасынын һијләси илә Имам Һәсән Мүҹтәбанын (ә) һәјат јолдашы олмушдур вә Муавијәнин һијләси илә һәзрәти зәһәрләмишдир .
Әшәсин нәсли 3-ҹү һиҹри әсринә гәдәр Куфәдә һөкумәтин хејринә олан сијаси һадисәләрдә иштирак едиб. Она ҝөрә дә һәмишә халг арасында һијләҝәрликдә мәшһур олублар . Онлардан бири Имам Садиглә (ә) ҝөрүшмәк истәдикдә һәзрәт гәбул етмәмишдир .


1490 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...