Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
02 Март 2014

Инҹәсәнәтлә дизајн арасында фәрг вармы?

Дизајн инҹәсәнәтдән неҹә фәрләндирилмәлидир? Олдугҹа долашыг вә актуал суалдыр. Рәссам да, дизајнер дә үмуми база биликләри әсасында визуал композисија һазырлајыр. Амма онларын мәгсәди фәрлидир.
Бәзи дизајнерләр өзләрини рәссам һесаб едир. Амма өзүнү дизјнер сајан рәссам аздыр.
Инҹәсәнәтлә дизајн арасындакы фәрги үзә чыхармаг үчүн һәр ики саһәнин әсас принсипләрини нәзәрдән кечирмәк лазым ҝәлир.
Јахшы инҹәсәнәт (сәнәт) әсәри инсаны илһамландырыр. Јахшы дизајн исә мотивләшдирир, һәзз верир, ојадыр, сөвг едир.
Инҹәсәнәтин дизајндан әсас фәрги мәгсәддир. Сәнәт әсәринин јаранышы сыфрдан (ағ кәтан, ағ вәрәг) башлајыр. Сәнәт әсәри сәнәткарын тәсәввүрүнүн мәһсулудур. Сәнәткар әсәр јарадыр ки, өз һиссләрини ҹәмијјәтлә бөлүшсүн. Рәссамла аудиторија арасында ән емосионал рабитә јарада билән әсәр уғурлу әсәр сајылыр.
Дизајнерин иши јаратмаг јох, комбинасија, мүәјјән мәгсәдлә гурашдырмадыр. Дизајнерин мәгсәди мотивләшдирмәдир, мәсәлән алыҹыда малы алмаға мараг јаратмагдыр. Јахшы сәнәт әсәри интерпетисија (индивидуал трактовка) олунур. Јахшы дизајн исә ајдындыр, баша дүшүлүр.
Рәссам өз бахышыны, емосијасыны ифадә едир. Амма бу бахыш вә емосија бирмәналы дејил. Инсанлар сәнәт әсәрини фәрли анлајыр. Чүнки интерпретисијалар, гаврамалар фәрлидир.
Нә үчүн Да Винчинин «Мона Лиза»сы ҝүлүмсәјир? Алимләр дүшүнүр ки, бу иллүзијадыр вә периферик бахышдан јараныр. Романтикләр Мона Лизанын севдијини дејир. Скептикләр тәбәссүмә сәбәб олмадығыны дүшүнүр. Амма бу фикирләр јанлышдыр.
Дизајн исә бирмәналыдыр, онда тапмаҹа јохдур. Әҝәр дизајн һансыса формада шәрһ едилирсә, дизајнер мүвәффәг олмајыб. Дизајнын фундаментал мәгсәди истифадәчини һәвәсләндирмәкдир.
Јахшы дизајн фәргли гавранылмыр, истифадәчиј дизајнерин дәгиг идејасыны өтүрүр.
Јахшы сәнәт әсәри зөвг ҝөстәриҹисидир. Јахшы дизајн мөвгедир.
1999-ҹу илдә Трејси Еминин (Траҹеј Емин) «Мәним чарпајым» (Мј Бед) рәсми “Турнер Призе” мүкафатына сечилди. Бу әсәр јени ентизуастлара бөјүк сәнәт әсәри, әнәнәви сәнәткарлара тәһгиредиҹи ҝөрүнә биләр.
Дизајнда зөвг елементи вар. Нәзәрдә тутулмуш мәгсәди ифадә едән дизајн зөвгүнүзү охшамаса белә уғурлудур.
Јахшы сәнәт әсәри талант, истедаддыр. Јахшы дизајн исә мәһарәтдир, комбинасија мәһарәти.
Рәссамда тәбии истедададлар вар. Сәнәткар ишләмәклә өз истедадларыны чичәкләндирир. Рәссамән гијмәти онун фитри истедадындадыр. Фитри истедадсыз бүтүн мәһарәтләр рәссамлыг үчүн јарарсыздыр.
Дизајн мәһарәти исә өјрәнилә, өјрәдилә биләр. Бөјүк дизајнер олмаг үчүн бөјүк рәссам олмаг лазым дејил. Дизајны јахшы өјрәнмәк бәс едир.
Дүнјанын мәшһур дизајнерләри өз стилләри илә таныныр. Онлар рәнҝ вә текстурадан чох истифадә етмир. Онлар өлчүләрә чох диггәтлидир. Елементләр арасында мәсафәнин дүзҝүн тәјинини дизајнда мүһүм шәртдир.
Јахшы сәнәт әсәри мүхтәлиф инсанлара фәргли информасија верир. Јахшы дизајнын информасијасы дәјишмәздир.
Визуал композисија конкрет информасија өтүрүр. Дизајн исә информасија јығылмыш пәнҹәрәдир.
Рәссам әсәри сатмаг, ҹәмијјәтә хидмәт үчүн чәкмир. Сәнәткарын ишдә әсас мәгсәди өз һиссләрини ифадә етмәкдир.
Сөзсүз ки сәнәтлә дизајн арасында мүштәрәк нөгтәләр вар. Бунунла белә сәнәт индивидуалдыр вә ҹидди реаксија јарадыр.
Крејг Елимелиаһ (Ҹраиҝ Елимелиаһ) бу мөвзуну АИҜА-да фантастик мәгаләсиндә ишыгландырыр: “Мән өзүмү нәјин сәнәт олуб-олмадығыны тәјин етмәк истәјән експерт кими ҝөрмүрәм. Амма инҹәсәнәти дизајндан ајыран хәтти ҝөрмәк асандыр. Мүһәндис ҝөзәл сајт јарада биләр. Бунун үчүн она тәлимат вермәк бәс едир. Рәссама тәлимат вермәк олмаз. Она емосијалары, гәлби диктә едир. Кимсә мүтләг уникал, гејри-ади әсәрә ҝөрә рәссамы гынаја билмәз. Рәссамы рәссам едән фитри истедаддан ҝәлән уникаллыгдыр.”

Нур-аз/һабраһабр


5780 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...